Latihan Soalan: Perakaunan Kos

Panduan berlatih dengan berkesan

• Baca setiap soalan dengan teliti dan kenal pasti dahulu sama ada ia meminta pengiraan komponen kos, penyediaan Akaun Pengeluaran, atau Analisis Titik Pulang Modal, kerana setiap jenis memerlukan formula yang berbeza.
• Asingkan kos langsung (yang boleh dikesan terus kepada produk seperti bahan langsung dan buruh langsung) daripada kos tak langsung atau overhed, supaya Kos Prima dan Kos Overhed dikira dengan tepat.
• Bagi soalan yang melibatkan Kerja Dalam Proses, sentiasa tambah Kerja Dalam Proses Awal dan tolak Kerja Dalam Proses Akhir selepas menjumlahkan Kos Prima dengan Kos Overhed untuk mendapatkan Kos Pengeluaran.
• Untuk Analisis Titik Pulang Modal, tulis formula margin caruman dahulu, kemudian masukkan nilainya; berlatih juga melakar graf TPM dengan paksi mendatar mewakili kuantiti dan paksi menegak mewakili nilai RM (hasil dan kos).
• Semak semula jawapan anda: pastikan Kos Pengeluaran yang dipindahkan ke Akaun Perdagangan sama dengan angka akhir dalam Akaun Pengeluaran, dan bilangan unit dalam analisis TPM munasabah.

Formula utama untuk diingat

• Kos Bahan Langsung = Stok Bahan Awal + Belian Bahan Langsung - Stok Bahan Akhir.
• Kos Prima = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung + Kos Belanja Langsung.
• Kos Pengeluaran = Kos Prima + Kos Overhed + Kerja Dalam Proses Awal - Kerja Dalam Proses Akhir.
• Margin Caruman Seunit = Harga Jualan Seunit - Kos Berubah Seunit.
• Titik Pulang Modal (unit) = Kos Tetap / Margin Caruman Seunit; Titik Pulang Modal (RM) = TPM unit x Harga Jualan Seunit.
• Kuantiti untuk untung sasaran = (Kos Tetap + Untung Sasaran) / Margin Caruman Seunit.

Latihan Soalan

1. Soalan 1

   Soalan 1 (Komponen Kos Pengeluaran). Kilang Perabot Sri Muda melaporkan data berikut bagi bulan Mac: stok bahan mentah awal RM8,000; belian bahan mentah RM50,000; stok bahan mentah akhir RM6,000; upah pekerja pengeluaran (buruh langsung) RM24,000; belanja langsung (royalti reka bentuk) RM3,000; overhed kilang RM15,000. Kira Kos Bahan Langsung, Kos Buruh Langsung, Kos Belanja Langsung, Kos Prima, Kos Overhed dan Kos Pengeluaran.

   Jawapan

   Kos Bahan Langsung = 8,000 + 50,000 - 6,000 = RM52,000

   Kos Buruh Langsung = RM24,000

   Kos Belanja Langsung = RM3,000

   Kos Prima = 52,000 + 24,000 + 3,000 = RM79,000

   Kos Overhed = RM15,000

   Kos Pengeluaran = 79,000 + 15,000 = RM94,000

2. Soalan 2

   Soalan 2 (Kos Pengeluaran dengan Kerja Dalam Proses). Kilang Roti Indah mempunyai maklumat berikut: Kos Prima RM60,000; overhed pengeluaran RM20,000; Kerja Dalam Proses Awal RM5,000; Kerja Dalam Proses Akhir RM7,000. Terangkan secara ringkas maksud Kerja Dalam Proses Awal dan Akhir, kemudian kira Kos Pengeluaran.

   Jawapan

   Kerja Dalam Proses Awal ialah barang separuh siap yang dibawa masuk dari tempoh lalu; Kerja Dalam Proses Akhir ialah barang separuh siap yang belum siap pada hujung tempoh.

   Kos Pengeluaran = Kos Prima + Overhed + KDP Awal - KDP Akhir

   = 60,000 + 20,000 + 5,000 - 7,000 = RM78,000

3. Soalan 3

   Soalan 3 (Akaun Pengeluaran format penyata, tanpa KDP). Kilang Kasut Maju: stok bahan langsung awal RM10,000; belian bahan langsung RM70,000; stok bahan langsung akhir RM12,000; buruh langsung RM40,000; belanja langsung RM5,000; overhed RM28,000. Sediakan Akaun Pengeluaran dalam format penyata dan nyatakan tujuan penyediaannya. (Rujuk set contoh penyelesaian untuk akaun bentuk 'T' yang penuh.)

   Jawapan

   Tujuan: menentukan jumlah Kos Pengeluaran barang siap sebelum dipindahkan ke Akaun Perdagangan.

   Kos Bahan Langsung = 10,000 + 70,000 - 12,000 = RM68,000

   Kos Prima = 68,000 + 40,000 + 5,000 = RM113,000

   Kos Pengeluaran = 113,000 + 28,000 = RM141,000

   (Lihat jadual ilustrasi format penyata di bawah.)

4. Soalan 4

   Soalan 4 (Akaun Pengeluaran dengan KDP dan pemindahan). Kilang Plastik Harmoni: Kos Prima RM90,000; overhed RM35,000; Kerja Dalam Proses Awal RM8,000; Kerja Dalam Proses Akhir RM6,000. Kira Kos Pengeluaran dan nyatakan jumlah yang dipindahkan ke Akaun Perdagangan.

   Jawapan

   Kos Pengeluaran = Kos Prima + Overhed + KDP Awal - KDP Akhir

   = 90,000 + 35,000 + 8,000 - 6,000 = RM127,000

   Jumlah dipindahkan ke Akaun Perdagangan (sebagai kos barang dikeluarkan) = RM127,000.

5. Soalan 5

   Soalan 5 (Titik Pulang Modal: Kaedah Margin Caruman). Syarikat Minuman Segar menjual satu unit minuman pada harga RM10. Kos berubah seunit ialah RM6 dan kos tetap bulanan ialah RM40,000. Terangkan maksud margin caruman, kemudian kira margin caruman seunit dan Titik Pulang Modal dalam unit serta dalam RM.

   Jawapan

   Margin caruman ialah baki hasil jualan selepas ditolak kos berubah; baki ini menampung kos tetap dan selebihnya menjadi untung.

   Margin Caruman Seunit = 10 - 6 = RM4

   TPM (unit) = Kos Tetap / Margin Caruman Seunit = 40,000 / 4 = 10,000 unit

   TPM (RM) = 10,000 x 10 = RM100,000

6. Soalan 6

   Soalan 6 (Untung Sasaran: Kaedah Margin Caruman). Kilang Lilin Cahaya menjual lilin pada harga RM15 seunit dengan kos berubah RM9 seunit dan kos tetap RM30,000. Berapakah kuantiti yang perlu dikeluarkan dan dijual untuk mencapai untung sasaran RM18,000?

   Jawapan

   Margin Caruman Seunit = 15 - 9 = RM6

   Kuantiti = (Kos Tetap + Untung Sasaran) / Margin Caruman Seunit

   = (30,000 + 18,000) / 6 = 48,000 / 6 = 8,000 unit

7. Soalan 7

   Soalan 7 (Analisis perubahan pada harga jualan). Syarikat Alat Tulis Pintar pada mulanya menjual satu unit pada RM20, dengan kos berubah RM12 seunit dan kos tetap RM48,000. Kira TPM asal. Kemudian, syarikat menaikkan harga jualan kepada RM22 seunit (kos berubah dan kos tetap kekal). Kira TPM baharu dan analisiskan kesan kenaikan harga terhadap TPM.

   Jawapan

   Asal: Margin Caruman Seunit = 20 - 12 = RM8; TPM = 48,000 / 8 = 6,000 unit

   Baharu: Margin Caruman Seunit = 22 - 12 = RM10; TPM = 48,000 / 10 = 4,800 unit

   Analisis: Kenaikan harga jualan menaikkan margin caruman seunit daripada RM8 kepada RM10, lalu menurunkan TPM daripada 6,000 unit kepada 4,800 unit. Syarikat kini mencapai pulang modal dengan menjual lebih sedikit unit.