Apa Itu Akaun Badan Bukan Untung (Kelab & Persatuan)?
Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam
Apa Itu Badan Bukan Untung?
Badan bukan untung ialah pertubuhan yang ditubuhkan bukan untuk mengejar keuntungan, sebaliknya untuk memberi manfaat kepada ahli atau masyarakat. Contoh yang paling biasa dalam kehidupan pelajar ialah kelab sukan, persatuan sekolah, kelab rekreasi, koperasi kebajikan, dan pertubuhan penduduk. Wang yang dipungut daripada ahli tidak dibahagikan sebagai keuntungan peribadi, tetapi digunakan semula untuk membiayai aktiviti dan kemudahan pertubuhan itu.
Berbeza dengan perniagaan seperti kedai runcit atau firma perkhidmatan yang wujud untuk memaksimumkan untung bagi pemilik, sebuah kelab wujud untuk menyediakan perkhidmatan. Katakan sebuah Kelab Badminton mengutip yuran sebanyak RM60 setahun daripada setiap ahli. Wang itu bukan pendapatan pemilik; ia dana bersama untuk menyewa gelanggang, membeli bola bulu tangkis, dan menganjurkan pertandingan. Inilah perbezaan asas dari segi motif.
Oleh sebab motifnya berbeza, cara badan bukan untung menyimpan dan melaporkan kewangannya juga berbeza sedikit daripada perniagaan biasa. Ahli dan jawatankuasa tidak bertanya 'berapa untung yang kita buat', tetapi 'adakah wang yang masuk mencukupi untuk menampung perbelanjaan aktiviti kita tahun ini'. Persoalan inilah yang membentuk penyata kewangan mereka.
Mengapa Istilah Berubah?
Dalam perakaunan perniagaan biasa, kita menggunakan istilah seperti Modal, Untung Kasar, Untung Bersih, dan Akaun Untung Rugi. Semua istilah ini membawa maksud keuntungan pemilik. Oleh sebab badan bukan untung tidak mengejar keuntungan, perkataan 'untung' atau 'modal' tidak sesuai digunakan. Oleh itu, istilahnya ditukar supaya menggambarkan tujuan sebenar pertubuhan.
Perkataan Modal digantikan dengan Dana Terkumpul. Akaun Untung Rugi digantikan dengan Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan. Untung Bersih digantikan dengan Lebihan, manakala Rugi Bersih digantikan dengan Kurangan. Penggantian ini lebih daripada tukar nama: ia mencerminkan bahawa pertubuhan itu menguruskan dana amanah ahli, bukan memiliki keuntungan.
Memahami sebab di sebalik pertukaran istilah membantu pelajar mengelak kekeliruan. Jika anda faham bahawa kelab tidak boleh 'untung', anda tidak akan tersilap menulis Untung Bersih dalam penyata kelab. Konsepnya sama seperti perniagaan; hanya istilahnya yang disesuaikan dengan konteks bukan untung.
Akaun Penerimaan dan Pembayaran
Akaun Penerimaan dan Pembayaran ialah ringkasan buku tunai kelab bagi satu tempoh perakaunan. Ia merekod semua wang yang diterima secara tunai atau melalui bank di sebelah debit, dan semua wang yang dibayar di sebelah kredit. Akaun ini bermula dengan baki tunai awal dan berakhir dengan baki tunai penutup, sama seperti buku tunai biasa.
Ciri penting akaun ini ialah ia berasaskan tunai sahaja. Ia mencatat semua penerimaan dan pembayaran tanpa mengira sama ada ia untuk tahun semasa, tahun lepas, atau tahun hadapan. Ia juga mencatat item modal seperti hasil jualan aset dan pembelian aset, bukan hanya item hasil. Contohnya, jika kelab menerima yuran ahli untuk tahun hadapan secara pendahuluan, jumlah itu tetap direkod di sini kerana wang itu memang telah diterima.
Kelemahan akaun ini ialah ia tidak menunjukkan sama ada kelab menguruskan kewangannya dengan baik dari segi aktiviti tahun berkenaan. Ia hanya menunjukkan pergerakan tunai. Sebab itulah badan bukan untung memerlukan satu lagi akaun untuk mengukur prestasi sebenar tahun tersebut, iaitu Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan.
Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan
Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan pula setara dengan Akaun Untung Rugi dalam perniagaan. Ia disediakan atas asas akruan, bermakna ia hanya mengambil kira pendapatan dan perbelanjaan yang berkaitan dengan tahun semasa, tanpa mengira bila wang itu diterima atau dibayar. Pendapatan dicatat di sebelah kredit dan perbelanjaan di sebelah debit.
Oleh sebab ia berasaskan akruan, pelarasan perlu dibuat. Contohnya, yuran tahun hadapan yang diterima pendahuluan dikeluarkan daripada pendapatan tahun ini, manakala yuran tahun ini yang masih belum dibayar oleh ahli (tunggakan) ditambah sebagai pendapatan tahun ini. Perbelanjaan seperti sewa yang masih terhutang pada akhir tahun juga dimasukkan walaupun belum dibayar.
Item bukan hasil tidak dimasukkan di sini. Pembelian aset seperti komputer atau peralatan sukan tidak masuk ke akaun ini kerana ia aset jangka panjang, bukan perbelanjaan tahun semasa. Namun susut nilai aset itu dimasukkan sebagai perbelanjaan. Baki akhir akaun ini menunjukkan sama ada terdapat lebihan atau kurangan bagi tahun tersebut.
Dana Terkumpul Menggantikan Modal
Dalam perniagaan, Modal ialah pelaburan pemilik ditambah untung terkumpul ditolak ambilan. Dalam badan bukan untung, tiada pemilik yang melabur untuk mendapat pulangan. Sebaliknya, terdapat Dana Terkumpul, iaitu nilai bersih pertubuhan yang terhimpun daripada lebihan tahun-tahun sebelumnya.
Untuk mengira Dana Terkumpul awal tahun, sediakan penyata ringkas: jumlahkan semua aset kelab pada awal tahun, kemudian tolak semua liabilitinya. Nilai bersih itulah Dana Terkumpul awal. Katakan pada awal tahun sebuah kelab mempunyai wang di bank RM3,000, peralatan RM5,000, dan tunggakan yuran RM500, serta sewa terhutang RM800. Dana Terkumpul awal ialah RM3,000 campur RM5,000 campur RM500 tolak RM800, iaitu RM7,700.
Pada akhir tahun, Dana Terkumpul dikemas kini dengan menambah lebihan tahun semasa atau menolak kurangan tahun semasa. Ini sama seperti Modal yang ditambah dengan untung bersih dalam perniagaan. Dengan cara ini, Dana Terkumpul menjadi cerminan kekukuhan kewangan pertubuhan sepanjang hayatnya.
Yuran Ahli: Tunggakan dan Terdahulu
Yuran ahli ialah sumber pendapatan utama kebanyakan kelab, dan inilah bahagian yang paling kerap mengelirukan pelajar. Prinsipnya mudah: dalam Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan, kita hanya mengambil kira yuran yang berkaitan dengan tahun semasa, sama ada telah diterima atau belum.
Tunggakan yuran bermaksud yuran tahun semasa yang belum dibayar oleh ahli. Walaupun wang belum masuk, ia tetap dikira sebagai pendapatan tahun ini kerana ahli sudah terhutang. Ia juga direkod sebagai aset semasa (yuran belum diterima) dalam penyata kedudukan kewangan. Sebaliknya, yuran terdahulu bermaksud yuran tahun hadapan yang telah dibayar awal oleh ahli. Ia tidak dikira sebagai pendapatan tahun ini dan direkod sebagai liabiliti semasa (yuran diterima terdahulu).
Katakan buku tunai menunjukkan yuran diterima berjumlah RM6,000. Daripada jumlah itu, RM400 ialah yuran untuk tahun hadapan (terdahulu), dan terdapat RM300 tunggakan tahun semasa yang belum dibayar. Pendapatan yuran bagi tahun semasa ialah RM6,000 tolak RM400 campur RM300, iaitu RM5,900. Angka RM5,900 inilah yang dimasukkan ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan.
Lebihan Berbanding Kurangan
Apabila jumlah pendapatan tahun semasa melebihi jumlah perbelanjaan tahun semasa, hasilnya dipanggil Lebihan, bukan Untung Bersih. Lebihan bermaksud kelab menerima lebih banyak berbanding yang dibelanjakan bagi aktiviti tahun itu. Wang lebihan ini kekal dalam pertubuhan dan menambah Dana Terkumpul.
Sebaliknya, apabila perbelanjaan tahun semasa melebihi pendapatan, hasilnya dipanggil Kurangan, bukan Rugi Bersih. Kurangan menunjukkan kelab membelanjakan lebih daripada yang diterima, dan ini mengurangkan Dana Terkumpul. Kurangan yang berterusan menjadi tanda amaran bahawa pertubuhan mungkin menghadapi masalah kewangan.
Lebihan bukanlah 'keuntungan' yang boleh dibahagikan kepada ahli. Ia hanyalah baki dana yang belum digunakan dan disimpan untuk membiayai aktiviti masa hadapan, kerana tujuan pertubuhan ialah memberi perkhidmatan, bukan mengumpul keuntungan peribadi.
Contoh Berangka Ringkas
Contoh mudah ini menggabungkan semua konsep di atas. Katakan Kelab Kembara sepanjang tahun menerima yuran RM6,000 (termasuk RM400 terdahulu untuk tahun hadapan), derma RM1,000, dan hasil jualan tiket majlis RM800. Terdapat juga tunggakan yuran RM300 yang belum diterima. Perbelanjaan pula: sewa dewan RM2,500, alat tulis RM300, susut nilai peralatan RM600, dan kos majlis RM700.
Langkah pertama, laraskan yuran: RM6,000 tolak RM400 campur RM300 sama dengan RM5,900. Jumlah pendapatan tahun semasa ialah RM5,900 campur RM1,000 campur RM800 sama dengan RM7,700. Jumlah perbelanjaan tahun semasa ialah RM2,500 campur RM300 campur RM600 campur RM700 sama dengan RM4,100.
Langkah kedua, bandingkan: pendapatan RM7,700 tolak perbelanjaan RM4,100 memberikan Lebihan sebanyak RM3,600. Lebihan ini kemudian ditambah kepada Dana Terkumpul awal. Jika Dana Terkumpul awal ialah RM7,700 seperti contoh terdahulu, Dana Terkumpul penutup menjadi RM7,700 campur RM3,600 iaitu RM11,300. Perhatikan bahawa pembelian aset dan yuran terdahulu langsung tidak menjejaskan pengiraan lebihan ini.
Ringkasan dan Langkah Seterusnya
Ringkasnya, badan bukan untung menggunakan konsep perakaunan yang sama dengan perniagaan, cuma perbendaharaan katanya disesuaikan: Modal menjadi Dana Terkumpul, Akaun Untung Rugi menjadi Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan, dan untung atau rugi menjadi lebihan atau kurangan. Akaun Penerimaan dan Pembayaran mengikut asas tunai, manakala Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan mengikut asas akruan.
Untuk menguasai topik ini, berlatih pelarasan yuran dan pengiraan Dana Terkumpul awal berulang kali sehingga langkahnya menjadi automatik. Cuba sediakan sendiri kedua-dua akaun daripada satu set maklumat, kemudian semak setiap pelarasan satu per satu.
Jika anda mahukan bimbingan peribadi untuk topik seperti ini, guru berpengalaman kami boleh menerangkan setiap pelarasan langkah demi langkah dalam kelas 1-ke-1 dalam talian. Kelas percubaan berbayar selama satu jam dikenakan kadar guru, dari RM50 sejam; WhatsApp kami untuk sebarang pertanyaan.
Artikel berkaitan
Tempah kelas percubaan berbayar hari ini
Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam
Tempah Kelas Percubaan