Menganalisis Perbezaan Penyesuaian Bank

Perakaunan untuk Kawalan Dalaman

Kemahiran: Menganalisis

Rangsangan

Soalan

(a) Analisiskan setiap perkara dalam jadual: nyatakan sama ada ia perlu diselaraskan dalam BUKU TUNAI atau hanya dicatat dalam PENYATA PENYESUAIAN BANK, dan terangkan punca perbezaan itu berlaku.

(b) Tentukan baki buku tunai terselaras dan tunjukkan ia sama dengan baki mengikut penyata penyesuaian bank.

(c) Arahan tetap insurans, caj bank dan dividen hanya dikesan lewat kerana penyata bank jarang disemak. Analisiskan KESAN kelemahan kawalan ini terhadap kawalan tunai dan penyediaan belanjawan tunai perniagaan.

Langkah berfikir

1. Kenal pasti titik mula: buku tunai RM4,850 berbeza daripada penyata bank RM6,220 (beza RM1,370). Perbezaan berpunca daripada (i) urus niaga yang telah direkodkan oleh bank tetapi belum dicatat oleh perniagaan, atau (ii) perbezaan masa, iaitu urus niaga yang telah dicatat oleh perniagaan tetapi belum diproses oleh bank.
2. Kelaskan setiap perkara. Perkara 3, 4 dan 5 (arahan tetap, caj bank, dividen) sudah muncul dalam penyata bank tetapi belum dalam buku tunai, maka SELARASKAN BUKU TUNAI.
3. Perkara 1 (cek belum dikemukakan) dan perkara 2 (jualan belum dikreditkan) hanyalah perbezaan masa (sudah dalam buku tunai tetapi belum diproses oleh bank), maka masukkan dalam PENYATA PENYESUAIAN BANK sahaja.
4. Selaraskan buku tunai: RM4,850 − RM420 (insurans) − RM50 (caj bank) + RM300 (dividen) = RM4,680.
5. Sediakan penyata penyesuaian: baki penyata bank RM6,220 + RM460 (belum dikreditkan) − RM2,000 (cek belum dikemukakan) = RM4,680. Kedua-dua baki sama, maka rekod telah disahkan.
6. Analisis kesan: perbezaan masa akan pulih sendiri, tetapi arahan tetap, caj dan dividen ialah urus niaga automatik yang tidak dicatat. Kelewatan mengesan bermakna baki tunai dilaporkan silap dan kawalan lemah.

Contoh jawapan

(a) Klasifikasi dan punca:

• Perkara 1 (Cek belum dikemukakan RM2,000): hanya dalam PENYATA PENYESUAIAN (tolak daripada baki bank). Punca: perbezaan masa; perniagaan telah mengkreditkan buku tunai tetapi penerima belum menunaikan cek.

• Perkara 2 (Jualan belum dikreditkan RM460): hanya dalam PENYATA PENYESUAIAN (tambah kepada baki bank). Punca: perbezaan masa; wang dimasukkan ke bank lewat dan bank belum memprosesnya.

• Perkara 3 (Arahan tetap insurans RM420): SELARASKAN BUKU TUNAI (kredit). Punca: bank telah membayar tetapi perniagaan belum mencatatnya.

• Perkara 4 (Caj bank RM50): SELARASKAN BUKU TUNAI (kredit). Punca: bank telah menolaknya tetapi perniagaan belum mencatatnya.

• Perkara 5 (Dividen RM300): SELARASKAN BUKU TUNAI (debit). Punca: bank telah mengutipnya bagi pihak perniagaan tetapi perniagaan belum mencatatnya.

(b) Baki buku tunai terselaras = RM4,850 − RM420 − RM50 + RM300 = RM4,680.

Penyata penyesuaian bank: RM6,220 + RM460 − RM2,000 = RM4,680. Kedua-dua baki sama (RM4,680), maka rekod adalah tepat.

(c) Kesan kelemahan kawalan (penyata bank jarang disemak):

• Kawalan tunai: urus niaga automatik (arahan tetap, caj, dividen) terlepas daripada rekod, maka baki buku tunai tidak menggambarkan tunai sebenar. Kesilapan atau penyelewengan (contoh cek palsu atau caj tidak sah) tidak dapat dikesan awal, mengurangkan keupayaan mengesan penipuan.

• Belanjawan tunai: baki tunai permulaan yang salah menyebabkan anggaran aliran masuk/keluar dan baki akhir dalam belanjawan tunai tidak tepat. Perniagaan mungkin tersilap merancang, menganggap ada lebihan tunai sedangkan sebenarnya kurang, sehingga menghadapi kekurangan tunai atau membuat keputusan perbelanjaan yang lemah.

Cadangan: semak dan sesuaikan penyata bank setiap bulan supaya rekod sentiasa kemas kini dan kawalan dalaman kukuh.