Cara menyusun Carta Akaun

Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan

Apa yang diperlukan

• Senarai penuh semua akaun yang digunakan oleh perniagaan (aset, liabiliti, ekuiti, hasil, belanja).
• Kefahaman tentang lima kumpulan utama akaun dan subkumpulannya (semasa/bukan semasa).
• Sistem penomboran atau julat kod yang dipilih untuk setiap kumpulan.
• Susunan Penyata Kedudukan Kewangan dan Penyata Pendapatan sebagai panduan urutan.

Langkah demi langkah

1. 1

   Senaraikan semua akaun perniagaan

   Kumpulkan setiap akaun yang digunakan oleh Perniagaan Setia, sebuah kedai runcit milikan tunggal. Contoh senarai: Kenderaan, Lengkapan Kedai, Inventori, Bank, Tunai, Akaun Belum Terima, Pinjaman Bank, Akaun Belum Bayar, Modal, Ambilan, Jualan, Belian, Sewa Kedai, Gaji dan Utiliti. Senaraikan semuanya dahulu, tanpa tertinggal satu pun, sebelum mula mengelaskan.

2. 2

   Kelaskan kepada lima kumpulan utama

   Asingkan setiap akaun kepada lima kumpulan: Aset, Liabiliti, Ekuiti Pemilik, Hasil dan Belanja. Bagi Perniagaan Setia, Aset: Kenderaan, Lengkapan Kedai, Inventori, Bank, Tunai, Akaun Belum Terima; Liabiliti: Pinjaman Bank, Akaun Belum Bayar; Ekuiti Pemilik: Modal, Ambilan; Hasil: Jualan; Belanja: Belian, Sewa Kedai, Gaji, Utiliti. Ambilan diletakkan di bawah Ekuiti (pengurang modal), bukan di bawah Belanja.

3. 3

   Pecahkan kepada subkumpulan

   Bahagikan Aset kepada Aset Bukan Semasa (Kenderaan, Lengkapan Kedai) dan Aset Semasa (Inventori, Akaun Belum Terima, Bank, Tunai). Bahagikan Liabiliti kepada Liabiliti Bukan Semasa (Pinjaman Bank) dan Liabiliti Semasa (Akaun Belum Bayar). Subkumpulan ini memudahkan penyediaan Penyata Kedudukan Kewangan kelak.

4. 4

   Tetapkan julat kod untuk setiap kumpulan

   Beri satu blok nombor kepada setiap kumpulan supaya kod tidak bertindih: Aset 1000-1999, Liabiliti 2000-2999, Ekuiti Pemilik 3000-3999, Hasil 4000-4999, Belanja 5000-5999. Dalam blok Aset, peruntukkan 1000-1499 untuk Aset Bukan Semasa dan 1500-1999 untuk Aset Semasa; dalam blok Liabiliti, 2000-2499 untuk Bukan Semasa dan 2500-2999 untuk Semasa.

5. 5

   Berikan kod khusus dan tinggalkan jurang

   Beri kod dengan selang sepuluh supaya ada ruang untuk akaun baharu. Contoh: Kenderaan 1010, Lengkapan Kedai 1020; Inventori 1510, Akaun Belum Terima 1520, Bank 1530, Tunai 1540; Pinjaman Bank 2010; Akaun Belum Bayar 2510; Modal 3010, Ambilan 3020; Jualan 4010; Belian 5010, Sewa Kedai 5020, Gaji 5030, Utiliti 5040. Jurang sepuluh membolehkan akaun seperti Alatan Pejabat 1030 dimasukkan kemudian.

6. 6

   Susun mengikut urutan penyata kewangan

   Susun carta mengikut urutan Penyata Kedudukan Kewangan (Aset Bukan Semasa, Aset Semasa, Ekuiti Pemilik, Liabiliti Bukan Semasa, Liabiliti Semasa) diikuti Penyata Pendapatan (Hasil, kemudian Belanja). Urutan ini menjadikan akaun senang dikesan dan dipindahkan ke penyata kewangan tanpa keliru.

7. 7

   Uji carta dengan urus niaga sebenar

   Sahkan kod berfungsi dengan merekod urus niaga menggunakan kodnya. Contoh pertama, jualan tunai RM500: Debit Tunai (1540) RM500; Kredit Jualan (4010) RM500. Contoh kedua, belian barang niaga secara kredit RM800 daripada pembekal (Invois 305): Debit Belian (5010) RM800; Kredit Akaun Belum Bayar (2510) RM800. Setiap akaun mudah dikenal pasti melalui kodnya.

8. 8

   Dokumentasikan dan kemas kini carta akaun

   Rekodkan carta dalam satu jadual rujukan yang memaparkan kod, nama akaun dan kumpulan. Apabila akaun baharu diperlukan, contohnya Komisen Diterima, masukkan dalam blok Hasil sebagai 4020 tanpa mengubah kod sedia ada. Semak semula carta setiap kali muncul jenis urus niaga baharu supaya ia kekal lengkap dan kemas.

Contoh kedua

Bandingkan pula dengan Salon Harmoni, sebuah perniagaan perkhidmatan. Oleh sebab ia tidak menjual barang niaga, carta akaunnya tiada akaun Inventori dan Belian, dan hasilnya bukan Jualan tetapi Fi Perkhidmatan (dikodkan 4010 dalam blok Hasil 4000-4999). Aset Bukan Semasa mungkin Peralatan Salon 1010, manakala Aset Semasa termasuk Bank 1530 dan Tunai 1540. Apabila salon menerima RM300 tunai bagi perkhidmatan, catatannya ialah Debit Tunai (1540) RM300; Kredit Fi Perkhidmatan (4010) RM300. Struktur kumpulan dan julat kod kekal sama; hanya nama dan bilangan akaun berubah mengikut jenis perniagaan.

Kesilapan lazim

Bab berkaitan: Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan →

Semua prosedur →