Cara menyediakan Penyata Penyesuaian Bank

Perakaunan untuk Kawalan Dalaman

Apa yang diperlukan

• Buku tunai (ruang bank) perniagaan yang lengkap sehingga tarikh penyesuaian, dengan baki hujung tempoh.
• Penyata bank terkini daripada pihak bank bagi tempoh yang sama.
• Kemahiran membandingkan kedua-dua rekod, menanda (tick) item yang sepadan dan mengesan item yang tidak sepadan.
• Kalkulator dan format penyata yang betul (bermula dengan baki buku tunai terkemas kini).

Langkah demi langkah

1. 1

   Kumpul dan bandingkan kedua-dua rekod

   Sediakan buku tunai (ruang bank) dan penyata bank Perniagaan Setia bagi bulan berakhir 31 Disember 2024. Baki debit buku tunai ialah RM3,200 (baki baik) manakala penyata bank menunjukkan baki RM4,500. Bandingkan setiap catatan satu demi satu dan tanda (tick) setiap item yang muncul dalam kedua-dua rekod. Item yang tidak bertanda ialah punca perbezaan yang perlu disiasat.

2. 2

   Kenal pasti item yang hanya ada dalam penyata bank

   Item ini perlu dimasukkan ke dalam buku tunai kerana bank sudah merekodnya tetapi perniagaan belum. Bagi Perniagaan Setia: dividen diterima terus oleh bank RM300 (belum direkod), caj bank RM50, dan bayaran arahan tetap untuk insurans RM150. Item ini akan digunakan untuk mengemas kini buku tunai dalam langkah seterusnya.

3. 3

   Kemas kini buku tunai

   Rekod item di atas dalam buku tunai. Di sebelah debit (terimaan): Dividen Diterima RM300. Di sebelah kredit (bayaran): Caj Bank RM50 dan Insurans (arahan tetap) RM150. Catatan bergu: Debit Bank RM300, Kredit Dividen Diterima RM300; Debit Caj Bank RM50, Kredit Bank RM50; Debit Insurans RM150, Kredit Bank RM150. Kira baki baharu: RM3,200 + RM300 − RM50 − RM150 = RM3,300 (baki buku tunai terkemas kini).

4. 4

   Kenal pasti item perbezaan masa

   Ini ialah item yang sudah direkod dalam buku tunai tetapi belum muncul dalam penyata bank kerana perbezaan masa. Bagi Perniagaan Setia: cek RM1,700 kepada pembekal (Invois 412) yang belum dikemukakan oleh penerima ke bank, iaitu cek belum dikemukakan; dan deposit RM500 yang dibankkan pada 31 Disember tetapi belum dikreditkan oleh bank, iaitu deposit belum dikreditkan.

5. 5

   Tulis tajuk dan baki permulaan penyata

   Tulis tajuk: 'Perniagaan Setia, Penyata Penyesuaian Bank pada 31 Disember 2024'. Mulakan penyata dengan baki buku tunai terkemas kini RM3,300 (baki debit/baki baik). Jangan gunakan baki asal RM3,200; angka permulaan mesti baki yang dikemas kini dalam Langkah 3.

6. 6

   Tambah cek belum dikemukakan

   Tambah cek belum dikemukakan RM1,700 kepada baki buku tunai terkemas kini kerana wang ini masih ada di bank (bank belum mengurangkannya daripada akaun). RM3,300 + RM1,700 = RM5,000.

7. 7

   Tolak deposit belum dikreditkan

   Tolak deposit belum dikreditkan RM500 kerana bank belum menambah wang ini kepada akaun. RM5,000 − RM500 = RM4,500. Angka akhir RM4,500 mesti sama dengan baki penyata bank RM4,500.

8. 8

   Semak dan failkan

   Sahkan bahawa baki akhir penyata (RM4,500) sepadan dengan baki penyata bank. Jika sama, penyesuaian betul. Simpan penyata sebagai bukti kawalan dalaman. Formula ringkas: Baki buku tunai terkemas kini + cek belum dikemukakan − deposit belum dikreditkan = baki penyata bank.

Contoh kedua

Contoh kedua melibatkan overdraf. Kedai Harmoni menyediakan penyata pada 30 Jun 2025. Selepas mengemas kini buku tunai (memasukkan caj bank RM40 dan faedah atas overdraf RM60), baki buku tunai terkemas kini ialah baki kredit RM1,200, iaitu overdraf. Terdapat cek belum dikemukakan RM500 dan deposit belum dikreditkan RM800. Penyata bermula dengan baki buku tunai terkemas kini (overdraf) RM1,200 yang ditulis dalam kurungan (1,200). Tambah cek belum dikemukakan RM500 dan tolak deposit belum dikreditkan RM800: (1,200) + 500 − 800 = (1,500). Baki akhir menunjukkan overdraf RM1,500 yang sepadan dengan baki penyata bank. Perhatikan bahawa peraturan yang sama digunakan (tambah cek belum dikemukakan, tolak deposit belum dikreditkan) walaupun baki permulaan ialah overdraf.

Ada juga soalan yang meminta anda bermula daripada baki penyata bank dan berakhir dengan baki buku tunai. Dalam format ini, arahnya diterbalikkan: tolak cek belum dikemukakan dan tambah deposit belum dikreditkan. Pastikan anda membaca soalan dengan teliti untuk mengetahui baki mana yang menjadi titik mula.

Kesilapan lazim

Bab berkaitan: Perakaunan untuk Kawalan Dalaman →

Semua prosedur →