Standard Kandungan 6.2

Hubungan antara Imbangan Duga, Inventori Akhir dan Penyata Kewangan

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Huraian

Inventori bermaksud barang niaga atau stok yang dibeli atau dihasilkan oleh sesebuah perniagaan dengan tujuan untuk dijual semula bagi memperoleh keuntungan. Bagi peniaga runcit dan pemborong, inventori merujuk kepada barang siap yang dibeli daripada pembekal dan dipegang sehingga dijual kepada pelanggan. Dalam sesuatu tempoh perakaunan terdapat dua jenis inventori yang penting, iaitu inventori awal (stok pada awal tempoh) dan inventori akhir (stok yang masih belum terjual pada akhir tempoh). Standard ini menekankan bagaimana inventori akhir dikira, direkodkan dan seterusnya dihubungkan dengan Imbangan Duga serta Penyata Kewangan supaya kos jualan dan untung kasar dapat ditentukan dengan tepat.

Terdapat dua sistem rekod inventori. Sistem inventori berkala (periodik) tidak menyimpan rekod inventori secara harian; sebaliknya kuantiti dan nilai inventori akhir hanya ditentukan melalui pengiraan stok secara fizikal (stock take) pada akhir tempoh perakaunan. Sistem ini mudah dan sesuai untuk perniagaan kecil yang mempunyai banyak barang bernilai rendah. Sistem inventori berterusan (perpetual) pula mengemas kini rekod inventori setiap kali berlaku pembelian atau jualan, biasanya menggunakan kad inventori atau sistem berkomputer, supaya baki inventori sentiasa diketahui pada bila-bila masa. Sistem berterusan memudahkan kawalan dalaman dan pengesanan kehilangan stok, tetapi memerlukan kos dan usaha rekod yang lebih tinggi.

Inventori akhir dinilai berdasarkan prinsip berjaga-jaga (konservatisme), iaitu pada kos atau nilai boleh direalisasi bersih (NBRB), yang mana lebih rendah. Kos ialah harga belian ditambah kos membawa inventori ke keadaan dan lokasi semasa, manakala nilai boleh direalisasi bersih ialah anggaran harga jualan ditolak anggaran kos untuk menyempurnakan dan menjual barang tersebut. Peraturan 'yang lebih rendah' ini menghalang perniagaan daripada melebihkan nilai aset dan keuntungan. Kad inventori pula ialah dokumen yang merekodkan pergerakan masuk (pembelian) dan keluar (jualan) sesuatu jenis barang, lengkap dengan kuantiti, kos seunit dan baki, supaya nilai inventori akhir dapat dikira dengan kaedah seperti masuk dahulu keluar dahulu (MDKD) atau purata wajaran.

Hubungan inventori dengan Imbangan Duga sering diuji. Inventori awal muncul di ruang debit Imbangan Duga kerana ia dibawa ke hadapan daripada tempoh lalu, tetapi inventori akhir TIDAK muncul dalam Imbangan Duga. Sebabnya, inventori akhir hanya diketahui selepas pengiraan stok fizikal pada akhir tempoh, iaitu selepas Imbangan Duga disediakan. Oleh itu inventori akhir dilayan sebagai maklumat tambahan (pelarasan) di bawah Imbangan Duga dan akan direkodkan dengan catatan bergu: Debit Inventori (akhir) dan Kredit Penyata Pendapatan (bahagian kos jualan).

Dalam Penyata Kewangan, inventori akhir muncul di DUA tempat. Pertama, dalam Penyata Pendapatan ia ditolak daripada kos barang untuk dijual bagi mendapatkan kos jualan, dan penolakan ini meningkatkan untung kasar. Kedua, dalam Penyata Kedudukan Kewangan ia dicatatkan sebagai aset semasa. Inventori akhir sesuatu tempoh akan menjadi inventori awal tempoh berikutnya. Penyata Kewangan yang tepat bergantung pada kefahaman tentang aliran ini: inventori awal (daripada Imbangan Duga) masuk ke kos jualan, manakala inventori akhir (pelarasan) ditolak daripada kos jualan dan dibawa ke aset semasa.

Contoh lengkap

Contoh 1: Catatan bergu inventori akhir

Perniagaan Runcit Mekar Jaya menutup akaun pada 31 Disember 2025. Selepas pengiraan stok fizikal, inventori akhir dinilai pada RM8,500 (kos). Nilai ini tidak wujud dalam Imbangan Duga kerana ia hanya diketahui selepas Imbangan Duga disediakan.

Catatan bergu untuk merekod inventori akhir ialah: Debit Inventori RM8,500; Kredit Penyata Pendapatan (kos jualan) RM8,500.

Kesannya: akaun Inventori (aset) bertambah RM8,500 dan dibawa ke Penyata Kedudukan Kewangan sebagai aset semasa, manakala kos jualan berkurang RM8,500 sekali gus meningkatkan untung kasar.

Contoh 2: Peraturan kos atau NBRB yang lebih rendah

Bengkel Kraf Seri Wangi memegang 100 unit barang pada akhir tempoh. Kos seunit ialah RM50, jadi jumlah kos RM5,000. Oleh sebab barang tersebut sudah ketinggalan zaman, anggaran harga jualannya hanya RM45 seunit dan kos menjual RM3 seunit. Oleh itu, nilai boleh direalisasi bersih ialah RM42 seunit atau RM4,200 kesemuanya.

Mengikut prinsip berjaga-jaga, inventori akhir dinilai pada RM4,200 (NBRB lebih rendah daripada kos RM5,000).

Catatan: Debit Inventori RM4,200; Kredit Penyata Pendapatan RM4,200. Nilai RM4,200 inilah yang muncul sebagai aset semasa, bukan RM5,000.

Contoh 3: Aliran inventori dalam kos jualan

Kedai Buku Ilmu Sakti mempunyai inventori awal RM6,000 (daripada Imbangan Duga), belian RM40,000 dan inventori akhir RM9,000 (pelarasan). Kos barang untuk dijual = RM6,000 + RM40,000 = RM46,000.

Kos jualan = RM46,000 - RM9,000 (inventori akhir) = RM37,000.

Perhatikan: inventori awal masuk ke kos jualan (daripada Imbangan Duga), manakala inventori akhir ditolak daripada kos jualan dan pada masa yang sama dibawa ke Penyata Kedudukan Kewangan sebagai aset semasa RM9,000.

Latihan

Terangkan mengapa inventori awal muncul dalam Imbangan Duga tetapi inventori akhir tidak.

Jawapan: Inventori awal ialah baki stok yang dibawa ke hadapan daripada tempoh perakaunan sebelumnya. Ia sudah wujud dalam rekod pada awal tempoh, jadi ia muncul di ruang debit Imbangan Duga sebagai aset. Inventori akhir pula hanya dapat ditentukan selepas pengiraan stok fizikal dijalankan pada akhir tempoh, iaitu selepas Imbangan Duga disediakan. Oleh sebab nilainya belum diketahui semasa Imbangan Duga disusun, inventori akhir dilayan sebagai maklumat tambahan (pelarasan) dan direkodkan dengan catatan bergu: Debit Inventori; Kredit Penyata Pendapatan.

Perniagaan Damai Sentosa mempunyai inventori awal RM12,000, belian RM55,000, pulangan belian RM2,000 dan inventori akhir RM10,000. Kira kos jualan dan tunjukkan catatan bergu untuk inventori akhir.

Jawapan: Belian bersih = RM55,000 - RM2,000 = RM53,000. Kos barang untuk dijual = inventori awal + belian bersih = RM12,000 + RM53,000 = RM65,000. Kos jualan = RM65,000 - inventori akhir RM10,000 = RM55,000. Catatan bergu inventori akhir: Debit Inventori RM10,000; Kredit Penyata Pendapatan RM10,000. Inventori akhir RM10,000 juga dibawa ke Penyata Kedudukan Kewangan sebagai aset semasa.

Syarikat Tekun Maju memegang 200 unit barang pada kos RM30 seunit. Harga jualan dijangka RM28 seunit dan kos menjual RM1 seunit. Tentukan nilai inventori akhir dan nyatakan prinsip yang digunakan.

Jawapan: Jumlah kos = 200 x RM30 = RM6,000. Nilai boleh direalisasi bersih (NBRB) seunit = RM28 - RM1 = RM27, maka jumlah NBRB = 200 x RM27 = RM5,400. Mengikut prinsip berjaga-jaga (konservatisme), inventori dinilai pada kos atau NBRB yang lebih rendah. Oleh sebab RM5,400 lebih rendah daripada RM6,000, inventori akhir dinilai pada RM5,400. Nilai inilah yang direkodkan dan dibawa ke Penyata Kedudukan Kewangan.

Bandingkan sistem inventori berkala dengan sistem inventori berterusan dari segi cara nilai inventori akhir ditentukan.

Jawapan: Dalam sistem inventori berkala, rekod inventori tidak dikemas kini bagi setiap urus niaga; nilai dan kuantiti inventori akhir hanya ditentukan melalui pengiraan stok fizikal (stock take) pada akhir tempoh perakaunan. Ia mudah dan murah tetapi tidak memberikan baki inventori sepanjang masa. Dalam sistem inventori berterusan, rekod inventori dikemas kini setiap kali berlaku pembelian atau jualan menggunakan kad inventori atau sistem berkomputer, jadi baki dan nilai inventori diketahui pada bila-bila masa. Sistem ini memudahkan kawalan dan pengesanan kehilangan stok tetapi memerlukan kos serta usaha rekod yang lebih tinggi.

Tip peperiksaan

Istilah utama

Inventori akhir: Nilai stok barang niaga yang masih belum terjual pada akhir tempoh perakaunan; muncul sebagai aset semasa dan ditolak dalam kos jualan.
Sistem inventori berkala: Sistem yang menentukan nilai inventori akhir melalui pengiraan stok fizikal pada akhir tempoh sahaja, tanpa rekod berterusan.
Sistem inventori berterusan: Sistem yang mengemas kini rekod inventori setiap kali berlaku pembelian atau jualan supaya baki inventori sentiasa diketahui.
Nilai boleh direalisasi bersih (NBRB): Anggaran harga jualan ditolak anggaran kos untuk menyempurnakan dan menjual barang; dibandingkan dengan kos, dan nilai yang lebih rendah digunakan.

Sumber: DSKP KSSM Prinsip Perakaunan Tingkatan 4

Standard Kandungan lain dalam bab ini

Imbangan Duga

Standard Kandungan 6.1

Lihat

Perlukan bantuan untuk Hubungan antara Imbangan Duga, Inventori Akhir dan Penyata Kewangan?

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Tempah Kelas Percubaan