Latihan Soalan: Pelarasan pada Tarikh Imbangan dan Penyediaan Penyata Kewangan Milikan Tunggal

Cara berlatih soalan pelarasan dengan berkesan

• Baca setiap pelarasan dua kali dan kenal pasti jenisnya (belum bayar, prabayar, belum terima atau belum terperoleh) sebelum menyentuh sebarang angka.
• Bagi setiap pelarasan, tentukan dua kesan: satu dalam Akaun Untung Rugi (hasil atau belanja terselaras) dan satu dalam Penyata Kedudukan Kewangan (aset atau liabiliti semasa).
• Latih catatan Jurnal Am dahulu, kemudian poskan ke lejar, dan akhirnya sediakan Imbangan Duga Terselaras supaya jumlah debit sama dengan jumlah kredit.
• Untuk susut nilai, tulis formula ketiga-tiga kaedah (garis lurus, baki berkurangan dan penilaian semula) dan berlatih membandingkan kesan setiap kaedah terhadap keuntungan.
• Bagi Peruntukan Hutang Ragu, sentiasa kira berdasarkan Akaun Belum Terima bersih, iaitu selepas menghapus kira Hutang Lapuk terlebih dahulu.
• Rujuk set contoh penyelesaian penuh untuk melihat lejar dan penyata lengkap; halaman ini memberi tumpuan kepada langkah pengiraan dan logik pelarasan.

Kesilapan lazim yang perlu dielakkan

• Terlupa bahawa gaji atau sewa belum bayar menambah belanja DAN mewujudkan liabiliti semasa: dua kesan, bukan satu.
• Mengelirukan 'belum terperoleh' (liabiliti) dengan 'belum terima' (aset).
• Mengira Peruntukan Hutang Ragu atas Akaun Belum Terima kasar, sedangkan sepatutnya atas baki bersih selepas Hutang Lapuk.
• Dalam kaedah baki berkurangan, tersilap menggunakan kos asal setiap tahun sedangkan sepatutnya nilai buku bersih tahun sebelumnya.
• Meletakkan untung atau rugi pelupusan di sebelah yang salah dalam Akaun Pelupusan Aset.
• Terlupa memindahkan susut nilai tahun semasa ke Akaun Untung Rugi dan Susut Nilai Terkumpul ke Penyata Kedudukan Kewangan.

Latihan Soalan

1. Soalan 1

   Soalan 1 (Perniagaan Seri Wangi). Pada 31 Disember 2025: (i) Sewa dibayar RM12,000 tetapi RM2,000 adalah untuk tahun hadapan; (ii) Gaji dibayar RM30,000 tetapi RM3,000 masih terhutang; (iii) Komisen diterima RM5,000 termasuk RM1,000 untuk tahun hadapan; (iv) Faedah RM800 telah diperoleh tetapi belum diterima. Tentukan amaun setiap item dalam Akaun Untung Rugi dan Penyata Kedudukan Kewangan.

   Jawapan

   Sewa (belanja) = 12,000 - 2,000 = RM10,000; Sewa prabayar (aset semasa) = RM2,000

   Gaji (belanja) = 30,000 + 3,000 = RM33,000; Gaji belum bayar (liabiliti semasa) = RM3,000

   Komisen (hasil) = 5,000 - 1,000 = RM4,000; Komisen belum terperoleh (liabiliti semasa) = RM1,000

   Faedah (hasil) = RM800; Faedah belum terima (aset semasa) = RM800

2. Soalan 2

   Soalan 2 (Kedai Runcit Maju). Pada 31 Disember 2025, baki Akaun Belum Terima ialah RM50,000. Perniagaan menghapus kira Hutang Lapuk RM2,000 dan mewujudkan Peruntukan Hutang Ragu 5% atas baki bersih (tahun pertama). Tunjukkan catatan dalam Akaun Untung Rugi dan pembentangan dalam Penyata Kedudukan Kewangan.

   Jawapan

   Akaun Belum Terima bersih = 50,000 - 2,000 = RM48,000

   Peruntukan Hutang Ragu = 5% × 48,000 = RM2,400

   Akaun Untung Rugi (belanja): Hutang Lapuk RM2,000 dan Peruntukan Hutang Ragu RM2,400

   Penyata Kedudukan Kewangan (Aset Semasa): Akaun Belum Terima 48,000 tolak Peruntukan Hutang Ragu 2,400 = RM45,600

3. Soalan 3

   Soalan 3 (Perniagaan Indah Jaya). Pada 31 Disember 2025, Akaun Belum Terima bersih ialah RM60,000 dan Peruntukan Hutang Ragu sedia ada ialah RM2,500. Perniagaan mengekalkan peruntukan pada 4%. Sepanjang tahun, RM600 yang telah dihapus kira sebelum ini berjaya dikutip semula. Tunjukkan kesan ke atas Akaun Untung Rugi dan Penyata Kedudukan Kewangan.

   Jawapan

   Peruntukan Hutang Ragu diperlukan = 4% × 60,000 = RM2,400

   Peruntukan sedia ada RM2,500 → pengurangan = 2,500 - 2,400 = RM100

   Pengurangan Peruntukan Hutang Ragu RM100 dikreditkan ke Akaun Untung Rugi (hasil)

   Hutang Lapuk Terpulih RM600 dikreditkan ke Akaun Untung Rugi (hasil)

   Penyata Kedudukan Kewangan: Akaun Belum Terima 60,000 tolak Peruntukan Hutang Ragu 2,400 = RM57,600

4. Soalan 4

   Soalan 4 (Syarikat Teknik Bina). Sebuah mesin dibeli pada 1 Januari 2024 dengan kos RM80,000, nilai sisa dianggarkan RM8,000 dan jangka hayat 6 tahun. Hitung susut nilai tahunan mengikut kaedah garis lurus, dan susut nilai bagi Tahun 1 dan Tahun 2 mengikut kaedah baki berkurangan 20%. Kemudian tentukan Susut Nilai Terkumpul selepas 2 tahun bagi setiap kaedah.

   Jawapan

   Kaedah garis lurus: (80,000 - 8,000) ÷ 6 = RM12,000 setahun

   Susut Nilai Terkumpul selepas 2 tahun (garis lurus) = 12,000 × 2 = RM24,000

   Kaedah baki berkurangan (20%):

   Tahun 1 = 20% × 80,000 = RM16,000

   Tahun 2 = 20% × (80,000 - 16,000) = 20% × 64,000 = RM12,800

   Susut Nilai Terkumpul selepas 2 tahun (baki berkurangan) = 16,000 + 12,800 = RM28,800

5. Soalan 5

   Soalan 5 (Perniagaan Auto Cergas). Sebuah kenderaan dengan kos RM50,000 dan Susut Nilai Terkumpul RM35,000 pada tarikh pelupusan dijual secara tunai pada harga RM18,000. Hitung untung atau rugi atas pelupusan dan tunjukkan catatan dalam Akaun Pelupusan Aset.

   Jawapan

   Nilai Buku Bersih = 50,000 - 35,000 = RM15,000

   Hasil jualan RM18,000 lebih daripada nilai buku bersih RM15,000 → Untung atas pelupusan = RM3,000

   Akaun Pelupusan Aset:

   Debit: Kenderaan (kos) RM50,000; Untung atas pelupusan RM3,000

   Kredit: Susut Nilai Terkumpul RM35,000; Bank RM18,000

   (Kedua-dua belah berjumlah RM53,000)

   Untung RM3,000 direkodkan sebagai hasil dalam Akaun Untung Rugi

6. Soalan 6

   Soalan 6 (Kedai Buku Ilmu). Terangkan kesan ke atas Penyata Kewangan sekiranya pelarasan berikut diabaikan: (i) Gaji belum bayar RM4,000; (ii) Insurans prabayar RM1,500.

   Jawapan

   (i) Gaji belum bayar RM4,000 diabaikan: belanja terkurang nyata RM4,000, maka untung bersih terlebih nyata RM4,000; liabiliti semasa juga terkurang nyata RM4,000.

   (ii) Insurans prabayar RM1,500 diabaikan: belanja terlebih nyata RM1,500, maka untung bersih terkurang nyata RM1,500; aset semasa terkurang nyata RM1,500.

   Kesimpulan: tanpa pelarasan ini, Penyata Kewangan tidak menunjukkan kedudukan sebenar perniagaan kerana melanggar konsep akruan dan konsep pemadanan.

7. Soalan 7

   Soalan 7 (Restoran Selera Kampung). Untung bersih sebelum pelarasan ialah RM45,000. Pelarasan pada tarikh imbangan: Sewa belum bayar RM2,000; Susut nilai kelengkapan RM6,000; Iklan prabayar RM1,000; Faedah belum terima RM500. Hitung untung bersih terselaras.

   Jawapan

   Untung bersih sebelum pelarasan = RM45,000

   Tolak belanja tambahan: Sewa belum bayar RM2,000 dan Susut nilai RM6,000 = -RM8,000

   Campur: Iklan prabayar RM1,000 (belanja dikurangkan) dan Faedah belum terima RM500 (hasil ditambah) = +RM1,500

   Untung bersih terselaras = 45,000 - 8,000 + 1,500 = RM38,500