Latihan Soalan: Perakaunan untuk Syarikat Berhad Menurut Syer

Cara berlatih dengan berkesan

• Asingkan soalan teori (penubuhan, ciri syarikat, kandungan Perlembagaan) daripada soalan pengiraan (modal, terbitan syer, dividen). Latih kedua-dua jenis kerana kertas peperiksaan menggabungkan kedua-duanya.
• Bagi terbitan syer, sentiasa tulis catatan Jurnal Am penuh: Debit Bank, Kredit Modal Syer Biasa atau Modal Syer Keutamaan, kemudian pindahkan ke lejar masing-masing.
• Ingat Akta Syarikat 2016: syarikat tiada modal berdaftar (modal dibenarkan). Modal syer diterbitkan mengikut keperluan sahaja.
• Untuk akaun dan penyata yang lengkap, rujuk set contoh jawapan; di sini, fokus pada langkah pengiraan yang betul dan sebabnya.

Kesilapan lazim yang perlu dielakkan

• Keliru tentang syer keutamaan kumulatif: dividen tertunggak MESTI dibayar dahulu sebelum syer biasa apabila dividen diisytiharkan semula.
• Mengira dividen atas nilai pasaran syer. Dividen dikira atas modal syer berbayar, bukan harga pasaran.
• Lupa membezakan dividen interim (diisytiharkan pertengahan tahun) dengan dividen akhir (diisytiharkan pada akhir tahun kewangan).

Latihan Soalan

1. Soalan 1

   Soalan 1 (Teori): Syarikat Delima Sdn. Bhd. dan Syarikat Kristal Berhad. Nyatakan DUA perbezaan antara Syarikat Persendirian dan Syarikat Awam, dan berikan satu contoh sesuai bagi setiap jenis (Syarikat Awam tersenarai di Bursa Malaysia).

   Jawapan

   Perbezaan (mana-mana dua):

   1. Bilangan ahli: Persendirian tidak melebihi 50 ahli; Awam tiada had maksimum ahli.

   2. Pemindahan syer: Persendirian menghadkan pemindahan syer (perlu kelulusan); Awam bebas memindahkan syer melalui bursa.

   3. Tawaran kepada awam: Persendirian tidak boleh menawarkan syer kepada orang awam; Awam boleh menawarkan syer kepada orang awam.

   4. Akhiran nama: Persendirian menggunakan 'Sdn. Bhd.'; Awam menggunakan 'Bhd.'.

   Contoh: Delima Sdn. Bhd. ialah Syarikat Persendirian (perniagaan keluarga); Kristal Berhad ialah Syarikat Awam (tersenarai di Bursa Malaysia).

2. Soalan 2

   Soalan 2 (Pengiraan & Jurnal): Berlian Maju Berhad menerbitkan 200,000 unit syer biasa pada harga RM1 setiap satu. Kesemua syer dilanggan dan dibayar penuh secara tunai. Kira modal diterbitkan dan berbayar penuh, dan tunjukkan catatan Jurnal Am.

   Jawapan

   Modal diterbitkan dan berbayar penuh:

   = 200,000 unit x RM1

   = RM200,000

   Jurnal Am:

   Debit: Bank RM200,000

   Kredit: Modal Syer Biasa RM200,000

   (Terbitan 200,000 syer biasa pada RM1 seunit, dibayar penuh)

   Catatan lejar: debitkan akaun Bank dan kreditkan akaun Modal Syer Biasa, masing-masing RM200,000.

3. Soalan 3

   Soalan 3 (Ekuiti Pemilik): Pada 31 Disember 2025, Syarikat Nusa Permai Berhad mempunyai Modal Syer Biasa RM500,000, Modal Syer Keutamaan RM100,000 dan Untung Tertahan RM80,000. Tunjukkan bahagian Ekuiti Pemilik dalam Penyata Kedudukan Kewangan.

   Jawapan

   Ekuiti Pemilik:

   Modal Syer Biasa RM500,000

   Modal Syer Keutamaan RM100,000

   Untung Tertahan RM80,000

   Jumlah Ekuiti Pemilik RM680,000

   Nota: Bagi syarikat berhad, Ekuiti Pemilik terdiri daripada modal syer (biasa dan keutamaan) serta rizab seperti untung tertahan. Ini berbeza daripada Milikan Tunggal (satu akaun Modal) dan Perkongsian (akaun Modal dan Akaun Semasa bagi setiap pekongsi).

4. Soalan 4

   Soalan 4 (Dividen syer keutamaan kumulatif bagi beberapa tahun): Cahaya Bintang Berhad mempunyai 100,000 syer keutamaan kumulatif 6% pada RM1 seunit. Tiada dividen diisytiharkan pada 2023 dan 2024 kerana kerugian. Pada 2025 syarikat mengisytiharkan dividen. Kira jumlah dividen keutamaan yang perlu dibayar pada 2025 dan terangkan hak pemegang syer keutamaan kumulatif.

   Jawapan

   Dividen keutamaan setahun:

   = 6% x (100,000 x RM1) = 6% x RM100,000 = RM6,000

   Dividen tertunggak (kumulatif):

   2023: RM6,000

   2024: RM6,000

   Tahun semasa 2025: RM6,000

   Jumlah dibayar pada 2025 = RM6,000 + RM6,000 + RM6,000 = RM18,000

   Hak pemegang syer keutamaan kumulatif: dividen yang tidak dibayar (tertunggak) pada tahun rugi akan dibawa ke hadapan dan MESTI dibayar terlebih dahulu apabila keuntungan mencukupi, sebelum sebarang dividen dibayar kepada pemegang syer biasa.

5. Soalan 5

   Soalan 5 (Dividen interim & akhir; keutamaan & biasa): Sinar Kasih Berhad mempunyai 400,000 syer biasa RM1 dan 50,000 syer keutamaan 8% RM1 (bukan kumulatif). Pada tahun kewangan 2025, syarikat mengisytiharkan dividen interim 3% dan dividen akhir 5% atas syer biasa, serta dividen keutamaan penuh. Kira jumlah dividen tunai yang perlu dibayar.

   Jawapan

   Dividen syer biasa:

   Interim = 3% x (400,000 x RM1) = 3% x RM400,000 = RM12,000

   Akhir = 5% x RM400,000 = RM20,000

   Jumlah dividen biasa = RM12,000 + RM20,000 = RM32,000

   Dividen syer keutamaan:

   = 8% x (50,000 x RM1) = 8% x RM50,000 = RM4,000

   Jumlah dividen tunai yang perlu dibayar = RM32,000 + RM4,000 = RM36,000

   Ingat: dividen interim diisytiharkan pada pertengahan tahun kewangan, manakala dividen akhir diisytiharkan pada akhir tahun kewangan.

6. Soalan 6

   Soalan 6 (Langganan syer): Teratai Indah Berhad menawarkan 500,000 syer biasa RM1 kepada orang awam. Pada penutup tempoh langganan, permohonan diterima bagi 600,000 syer. Namakan keadaan ini dan usulkan DUA tindakan yang boleh diambil oleh syarikat.

   Jawapan

   Keadaan: Terlebih langganan (permohonan 600,000 syer melebihi 500,000 syer yang ditawarkan; lebihan 100,000 syer).

   Dua tindakan yang boleh diambil:

   1. Memulangkan wang permohonan bagi syer yang berlebihan kepada pemohon yang tidak berjaya.

   2. Membuat peruntukan berkadar (pro rata): setiap pemohon menerima syer mengikut kadar tertentu, dan wang lebihan digunakan atau dipulangkan.

   Sebaliknya, jika terbitan kurang langganan (kurang daripada 500,000 syer), syarikat boleh meneruskan terbitan jika langganan minimum dicapai, atau memulangkan wang permohonan jika tidak dicapai. Nota: mengikut Akta Syarikat 2016, syarikat tiada modal berdaftar.