Latihan Soalan: Buku Catatan Pertama

Cara berlatih dengan berkesan

• Baca setiap penyataan urus niaga, kenal pasti dokumen sumber (invois, nota kredit, resit, baucar) dan tentukan buku catatan pertama yang betul sebelum merekod.
• Untuk Jurnal Am, sentiasa tulis akaun didebit dahulu, akaun dikredit di bawahnya secara inden, dan sertakan naratif ringkas serta lajur folio.
• Aset bukan semasa dibeli atau dijual secara kredit direkod dalam Jurnal Am; barang niaga secara kredit pula pergi ke Jurnal Belian atau Jurnal Jualan, bukan Jurnal Am.
• Dalam Buku Tunai tiga lajur, lajur diskaun hanya dijumlahkan (tidak diimbangkan), manakala lajur Tunai dan Bank diimbangkan untuk mendapat baki.

Kesilapan lazim yang perlu dielakkan

• Tersilap merekod belian barang niaga secara kredit ke dalam Jurnal Am sedangkan ia sepatutnya masuk ke Jurnal Belian.
• Terlupa merekod urus niaga kontra (tunai dimasukkan ke bank) di kedua-dua belah Buku Tunai dengan tanda 'C'.
• Dalam sistem panjar, tersilap jumlah rekupmen: rekupmen mesti sama dengan jumlah perbelanjaan runcit supaya baki dipulihkan ke amaun tetap.
• Untuk butiran penuh akaun lejar dan penyata, rujuk set contoh lengkap; di sini fokus pada catatan buku catatan pertama sahaja.

Latihan Soalan

1. Soalan 1

   1. Puan Halimah memulakan perniagaan Kedai Runcit Seri Mutiara pada 1 Januari 2024 dengan aset dan liabiliti berikut: Tunai RM2,000, Bank RM8,000, Kenderaan RM30,000, Stok RM5,000 dan pemiutang Zaman Enterprise RM4,000. Sediakan catatan pembukaan dalam Jurnal Am.

   Jawapan

   Debit: Tunai 2,000; Bank 8,000; Kenderaan 30,000; Stok 5,000 (jumlah debit 45,000).

   Kredit: Pemiutang (Zaman Enterprise) 4,000; Modal 41,000 (jumlah kredit 45,000).

   Modal ialah angka pengimbang: 45,000 - 4,000 = 41,000.

   Naratif: Catatan pembukaan aset, liabiliti dan modal pada awal tempoh.

2. Soalan 2

   2. Pada 5 Mac 2024, Bengkel Auto Jaya membeli sebuah mesin angkat berharga RM12,000 secara kredit daripada Mesra Machinery, dan pada hari yang sama membeli alat ganti untuk dijual semula bernilai RM3,000 secara kredit daripada pembekal yang sama. Rekod urus niaga aset dalam Jurnal Am dan nyatakan buku catatan pertama untuk pembelian barang niaga itu.

   Jawapan

   Jurnal Am (aset bukan semasa secara kredit):

   Debit: Mesin RM12,000

   Kredit: Mesra Machinery RM12,000

   Naratif: Belian mesin secara kredit.

   Belian alat ganti RM3,000 (barang niaga) TIDAK direkod dalam Jurnal Am; ia direkod dalam Jurnal Belian kerana barang itu untuk dijual semula.

3. Soalan 3

   3. Bagi setiap urus niaga Perniagaan Cahaya berikut, nyatakan buku catatan pertama yang paling sesuai: (a) menjual barang niaga secara kredit kepada Kedai Mawar, (b) memulangkan barang rosak kepada pembekal Syarikat Teguh, (c) menerima cek daripada penghutang, (d) membeli barang niaga secara kredit, (e) membayar sewa dengan cek, (f) pelanggan memulangkan barang niaga kepada perniagaan.

   Jawapan

   (a) Jurnal Jualan

   (b) Jurnal Pulangan Belian

   (c) Buku Tunai (bahagian penerimaan)

   (d) Jurnal Belian

   (e) Buku Tunai (bahagian pembayaran)

   (f) Jurnal Pulangan Jualan

4. Soalan 4

   4. Perniagaan Delima mempunyai urus niaga berikut pada Mei 2024: 1 Mei baki b/b Tunai RM500, Bank RM6,200; 3 Mei terima cek RM980 daripada penghutang Azman bagi menyelesaikan hutang RM1,000 (diskaun dibenarkan RM20); 8 Mei jualan tunai RM1,500; 12 Mei bayar pemiutang Bakti dengan cek RM1,470 bagi menyelesaikan hutang RM1,500 (diskaun diterima RM30); 20 Mei masukkan tunai RM800 ke bank (kontra); 25 Mei bayar gaji secara tunai RM600. Imbangkan Buku Tunai tiga lajur dan nyatakan baki Tunai dan Bank serta jumlah kedua-dua lajur diskaun.

   Jawapan

   Lajur Tunai. Debit: baki b/b 500 + jualan tunai 1,500 = 2,000. Kredit: kontra ke bank 800 + gaji 600 = 1,400. Baki h/b Tunai = 600 (debit).

   Lajur Bank. Debit: baki b/b 6,200 + Azman 980 + kontra 800 = 7,980. Kredit: Bakti 1,470. Baki h/b Bank = 6,510 (debit).

   Diskaun dibenarkan (sisi debit) = 20; dipindah ke debit Akaun Diskaun Dibenarkan.

   Diskaun diterima (sisi kredit) = 30; dipindah ke kredit Akaun Diskaun Diterima.

   Catatan kontra 20 Mei ditanda 'C' di kedua-dua belah.

5. Soalan 5

   5. Kedai Buku Ilmu menggunakan sistem panjar dengan panjar tetap RM300 pada 1 Jun 2024. Perbelanjaan runcit sepanjang bulan: 3 Jun setem RM25 (Pos & Setem); 7 Jun tambang teksi RM18 (Pengangkutan); 12 Jun alat tulis RM40 (Alat Tulis); 18 Jun minyak RM30 (Pengangkutan); 22 Jun gula dan teh RM22 (Minuman); 28 Jun pos bungkusan RM15 (Pos & Setem). Kira jumlah setiap lajur analisis, baki h/b dan amaun rekupmen pada 1 Julai 2024.

   Jawapan

   Lajur analisis:

   Pos & Setem = 25 + 15 = 40

   Pengangkutan = 18 + 30 = 48

   Alat Tulis = 40

   Minuman = 22

   Jumlah perbelanjaan = 40 + 48 + 40 + 22 = 150.

   Baki h/b (30 Jun) = 300 - 150 = 150.

   Rekupmen (1 Julai) = 150, iaitu sama dengan jumlah perbelanjaan, supaya panjar dipulihkan semula kepada RM300.

6. Soalan 6

   6. Pada 30 Jun 2024, En. Faisal, pemilik Perniagaan Faisal, mengambil barang niaga bernilai RM400 untuk kegunaan keluarga dan membawa pulang sebuah pencetak (aset) bernilai RM800 untuk kegunaan peribadi. Rekod urus niaga ini dalam Jurnal Am.

   Jawapan

   Jurnal Am:

   Debit: Ambilan RM1,200

   Kredit: Belian RM400 (ambilan barang niaga)

   Kredit: Pencetak / Kelengkapan RM800 (ambilan aset bukan semasa)

   Naratif: Ambilan barang niaga dan aset oleh pemilik untuk kegunaan peribadi.

   (Jumlah debit 1,200 = jumlah kredit 400 + 800.)

7. Soalan 7

   7. Padankan setiap dokumen sumber Perniagaan Harmoni dengan buku catatan pertama yang betul: (a) invois belian diterima, (b) salinan invois jualan dikeluarkan, (c) nota kredit diterima daripada pembekal, (d) nota kredit dikeluarkan kepada pelanggan, (e) resit rasmi dikeluarkan bagi tunai diterima, (f) keratan cek / baucar bayaran.

   Jawapan

   (a) invois belian: Jurnal Belian

   (b) salinan invois jualan: Jurnal Jualan

   (c) nota kredit diterima: Jurnal Pulangan Belian

   (d) nota kredit dikeluarkan: Jurnal Pulangan Jualan

   (e) resit rasmi: Buku Tunai (penerimaan) / Jurnal Penerimaan Tunai

   (f) keratan cek / baucar: Buku Tunai (pembayaran) / Jurnal Pembayaran Tunai