Standard Kandungan 12.1

Kawalan Tunai

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Huraian

Kawalan tunai ialah satu set prosedur dan langkah dalaman yang dirancang oleh sesebuah perniagaan untuk melindungi wang tunai, memastikan ketepatan rekod tunai, dan mengelakkan penyelewengan. Dalam Bab 3 Perakaunan untuk Kawalan Dalaman, kawalan tunai menjadi tumpuan utama kerana tunai merupakan aset semasa yang paling cair, paling mudah dipindah milik, dan paling terdedah kepada risiko kecurian, penyalahgunaan serta penipuan berbanding aset lain. Oleh sebab itu, setiap perniagaan perlu mewujudkan sistem kawalan yang teratur bagi menjaga tunai dari peringkat penerimaan sehingga pembayaran.

Standard Pembelajaran pertama menuntut pelajar memahami tujuan kawalan tunai. Antara tujuan utamanya ialah untuk melindungi tunai daripada kecurian, kehilangan dan penyelewengan; memastikan semua penerimaan tunai direkod dengan lengkap dan tepat; memastikan semua pembayaran dibuat dengan kebenaran (kelulusan) yang sah dan disokong oleh dokumen sumber; mengesan kesilapan atau kecurian dengan cepat; serta memastikan perniagaan sentiasa mempunyai baki tunai yang mencukupi untuk membiayai operasi harian. Kawalan tunai yang baik juga membantu pihak pengurusan membuat keputusan kewangan berdasarkan maklumat tunai yang boleh dipercayai.

Standard Pembelajaran kedua pula menekankan kaedah kawalan tunai. Kaedah yang lazim diamalkan termasuk pengasingan tugas (orang yang menerima tunai bukan orang yang merekod atau menyimpan tunai), memasukkan semua kutipan tunai ke bank setiap hari (banking intact), membuat semua pembayaran melalui cek atau pindahan bank bagi jumlah yang besar, mewujudkan sistem tunai runcit (sistem panjar) untuk perbelanjaan kecil, menggunakan resit dan baucar bernombor siri, mendapatkan kelulusan sebelum sebarang bayaran dibuat, menyimpan tunai di dalam peti besi atau mesin daftar tunai, dan menyediakan penyata penyesuaian bank secara berkala untuk membandingkan rekod buku tunai dengan penyata bank.

Pengasingan tugas ialah kaedah teras kawalan dalaman. Apabila fungsi menerima tunai, merekod urus niaga, dan menyimpan tunai diasingkan kepada individu yang berbeza, seorang pekerja tidak dapat melakukan penipuan dan menyembunyikannya seorang diri. Penipuan memerlukan pakatan beberapa orang, jadi peluangnya berkurang dan kebertanggungjawaban meningkat. Begitu juga, dengan memasukkan semua kutipan ke bank secara utuh setiap hari, jumlah tunai yang disimpan di premis dikurangkan, seterusnya mengurangkan risiko kecurian dan memudahkan penyemakan silang antara resit yang dikeluarkan dengan slip masuk bank.

Sistem tunai runcit yang berasaskan sistem panjar merupakan satu lagi kaedah penting. Dalam sistem ini, satu jumlah tetap (apungan) diperuntukkan kepada pemegang tunai runcit untuk perbelanjaan kecil seperti setem, alat tulis dan tambang. Pada akhir tempoh, jumlah yang dibelanjakan akan digantikan semula supaya apungan kembali kepada jumlah asal. Sistem ini mengawal perbelanjaan kecil tanpa perlu mengeluarkan cek berulang kali, di samping mengekalkan rekod yang kemas melalui buku tunai runcit. Penyata penyesuaian bank pula melengkapkan kawalan dengan mengesahkan bahawa baki buku tunai selaras dengan baki penyata bank selepas mengambil kira item seperti cek belum dikemukakan dan deposit belum dikreditkan.

Contoh lengkap

Mewujudkan apungan tunai runcit (sistem panjar)

Perniagaan Runcit Sinar Maju menetapkan apungan tunai runcit sebanyak RM300 pada 1 Mei. Cek dikeluarkan daripada akaun bank untuk memindahkan wang kepada pemegang tunai runcit.

Catatan bergu: Debit Tunai Runcit RM300; Kredit Bank RM300.

Sepanjang bulan Mei, tunai runcit digunakan untuk setem RM45, alat tulis RM80 dan tambang RM55, berjumlah RM180. Pada akhir bulan, apungan digantikan semula sebanyak RM180 supaya baki kembali kepada RM300. Catatan penggantian: Debit Tunai Runcit RM180; Kredit Bank RM180.

Bayaran belian melalui cek (bukan tunai)

Sebagai kaedah kawalan, semua pembayaran besar dibuat melalui cek. Kedai Perabot Mega Jaya membeli barang niaga bernilai RM1,200 dan membayar dengan cek.

Catatan bergu: Debit Belian RM1,200; Kredit Bank RM1,200.

Dengan membayar melalui cek dan bukan tunai, terdapat rekod bank yang boleh disemak silang, dan bayaran hanya dibuat selepas mendapat kelulusan serta disokong oleh invois pembekal.

Memasukkan kutipan tunai ke bank setiap hari

Salon Cantik Selalu mengutip jualan tunai sebanyak RM2,500 pada 10 Jun dan memasukkan kesemuanya ke bank pada hari yang sama (banking intact).

Catatan bergu: Debit Bank RM2,500; Kredit Jualan RM2,500.

Slip masuk bank RM2,500 kemudian disemak silang dengan resit bernombor siri yang dikeluarkan. Jika jumlah tidak sepadan, penyelewengan dapat dikesan dengan segera.

Latihan

Nyatakan tiga tujuan kawalan tunai dalam sesebuah perniagaan.

Jawapan: Tiga tujuan kawalan tunai ialah: (1) melindungi tunai daripada kecurian, kehilangan dan penyelewengan; (2) memastikan semua penerimaan dan pembayaran tunai direkod dengan lengkap dan tepat serta disokong oleh dokumen sumber; dan (3) mengesan kesilapan atau penipuan dengan cepat di samping memastikan perniagaan mempunyai baki tunai yang mencukupi untuk operasi harian.

Terangkan tiga kaedah kawalan tunai yang boleh diamalkan oleh sesebuah perniagaan.

Jawapan: Tiga kaedah ialah: (1) Pengasingan tugas: orang yang menerima tunai berbeza daripada orang yang merekod dan menyimpan tunai supaya satu individu tidak boleh menipu dan menyembunyikannya seorang diri; (2) Memasukkan semua kutipan ke bank setiap hari (banking intact) supaya tunai yang disimpan di premis dikurangkan dan mudah disemak silang dengan resit; dan (3) Membuat semua pembayaran besar melalui cek atau pindahan bank supaya wujud rekod bank dan bayaran hanya dibuat selepas kelulusan.

Sebuah perniagaan menerima jualan tunai RM1,800 dan terus memasukkannya ke bank pada hari yang sama. Tunjukkan catatan bergu.

Jawapan: Catatan bergu ialah Debit Bank RM1,800; Kredit Jualan RM1,800. Dengan memasukkan kutipan ke bank pada hari yang sama, jumlah tunai di premis dikurangkan dan slip masuk bank boleh disemak silang dengan resit bernombor siri untuk mengesahkan tiada penyelewengan.

Bagaimanakah sistem panjar bagi tunai runcit membantu mengawal tunai? Jelaskan dengan satu contoh angka.

Jawapan: Dalam sistem panjar, satu apungan tetap diperuntukkan, contohnya RM250. Sepanjang tempoh, perbelanjaan kecil dibayar daripada apungan ini, contohnya RM160. Pada akhir tempoh, hanya RM160 digantikan semula supaya baki kembali kepada RM250. Sistem ini mengawal tunai kerana jumlah maksimum di tangan sentiasa terhad kepada apungan, setiap perbelanjaan disokong oleh baucar, dan buku tunai runcit menyediakan rekod yang kemas untuk disemak. Catatan penggantian: Debit Tunai Runcit RM160; Kredit Bank RM160.

Tip peperiksaan

Istilah utama

Kawalan tunai: Prosedur dan langkah dalaman untuk melindungi tunai serta memastikan ketepatan rekod tunai dan mengelakkan penyelewengan.
Pengasingan tugas: Pembahagian fungsi menerima, merekod dan menyimpan tunai kepada individu berbeza supaya seorang tidak boleh menipu dan menyembunyikannya seorang diri.
Sistem panjar: Sistem tunai runcit yang menetapkan apungan tetap; jumlah yang dibelanjakan digantikan semula supaya baki kembali kepada apungan asal.
Penyata penyesuaian bank: Penyata yang membandingkan baki buku tunai dengan baki penyata bank selepas mengambil kira item seperti cek belum dikemukakan dan deposit belum dikreditkan.

Sumber: DSKP KSSM Prinsip Perakaunan Tingkatan 5

Standard Kandungan lain dalam bab ini

Penyata Penyesuaian Bank

Standard Kandungan 12.2

Lihat

Belanjawan Tunai

Standard Kandungan 12.3

Lihat

Perlukan bantuan untuk Kawalan Tunai?

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Tempah Kelas Percubaan