Standard Kandungan 15.4

Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Huraian

Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan ialah penyata yang disediakan oleh organisasi yang tidak bermotifkan keuntungan seperti kelab dan persatuan bagi menentukan lebihan pendapatan atau kurangan pendapatan bagi sesuatu tempoh perakaunan. Ia menggantikan Akaun Untung Rugi yang digunakan oleh perniagaan bermotifkan keuntungan. Oleh sebab kelab tidak berniaga untuk mendapatkan untung, istilah yang digunakan bukanlah untung bersih atau rugi bersih, tetapi lebihan pendapatan (apabila hasil melebihi belanja) atau kurangan pendapatan (apabila belanja melebihi hasil). Akaun ini disediakan berasaskan konsep akruan, iaitu hasil dan belanja diambil kira dalam tempoh yang berkaitan, bukan berdasarkan wang tunai yang diterima atau dibayar sahaja.

Tujuan utama menyediakan Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan ialah menunjukkan sama ada aktiviti kelab bagi tempoh berkenaan menghasilkan lebihan atau kurangan pendapatan, dan seterusnya menilai prestasi kewangan kelab. Akaun ini berbeza daripada Akaun Penerimaan dan Pembayaran yang hanya merekod aliran tunai. Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan melaraskan item seperti hasil terakru, hasil terdahulu, belanja terakru, belanja prabayar, susut nilai aset dan hutang lapuk supaya angka yang ditunjukkan berkaitan dengan tempoh semasa sahaja. Lebihan pendapatan akan ditambah kepada Dana Terkumpul manakala kurangan pendapatan akan ditolak daripada Dana Terkumpul dalam Penyata Kedudukan Kewangan.

Murid mesti dapat membezakan antara pendapatan hasil dengan pendapatan modal, serta perbelanjaan hasil dengan perbelanjaan modal. Pendapatan hasil ialah penerimaan berulang daripada aktiviti biasa kelab seperti yuran ahli, sewa dewan diterima, hasil jualan minuman kantin dan derma kecil. Pendapatan modal pula ialah penerimaan yang tidak berulang dan tidak dianggap sebagai hasil biasa, contohnya yuran masuk seumur hidup, derma khas untuk pembinaan bangunan dan hasil jualan aset bukan semasa. Hanya pendapatan hasil dimasukkan ke dalam Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan; pendapatan modal dilaporkan dalam Penyata Kedudukan Kewangan sebagai tambahan kepada Dana Terkumpul atau dana khas.

Begitu juga, perbelanjaan hasil ialah kos berulang untuk menjalankan aktiviti harian kelab seperti gaji penyelia, sewa premis, belanja utiliti (air dan elektrik), belanja alat tulis, susut nilai perabot dan kos penyelenggaraan. Perbelanjaan modal pula ialah kos memperoleh atau menambah baik aset bukan semasa seperti membeli perabot, peralatan sukan dan komputer, yang memberi manfaat untuk beberapa tempoh. Perbelanjaan hasil dicatat sebagai belanja di sebelah debit Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan, manakala perbelanjaan modal direkod sebagai aset bukan semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan dan hanya susut nilainya menjadi belanja tahunan. Kesilapan mengelaskan item modal sebagai hasil (atau sebaliknya) akan menyebabkan angka lebihan atau kurangan pendapatan menjadi salah.

Untuk menyediakan Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan, semua pendapatan hasil bagi tempoh itu dicatat di sebelah kredit dan semua perbelanjaan hasil dicatat di sebelah debit. Jika jumlah kredit (hasil) melebihi jumlah debit (belanja), bakinya ialah lebihan pendapatan; jika sebaliknya, ia ialah kurangan pendapatan. Item yang melibatkan aktiviti berasingan seperti kantin atau jamuan biasanya diringkaskan dahulu dalam akaun perdagangan kecil, dan hanya untung atau ruginya dipindahkan ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan. Semua pelarasan akhir tempoh perlu diambil kira supaya akaun menepati konsep akruan dan konsep pemadanan.

Contoh lengkap

Mengelas hasil dan belanja Kelab Rekreasi Seri Damai

Bendahari Kelab Rekreasi Seri Damai perlu mengelas item berikut sebelum menyediakan akaun. Yuran ahli tahunan RM4,800 ialah pendapatan hasil (kredit Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan). Sewa dewan diterima RM1,200 juga merupakan pendapatan hasil. Yuran masuk seumur hidup RM6,000 ialah pendapatan modal, jadi ia TIDAK dimasukkan ke akaun ini tetapi ditambah kepada Dana Terkumpul.

Bagi belanja: gaji penyelia RM3,600 dan belanja utiliti RM900 ialah perbelanjaan hasil (debit). Pembelian perabot baharu RM5,000 ialah perbelanjaan modal, direkod sebagai aset bukan semasa; hanya susut nilai perabot RM500 menjadi belanja tahunan di sebelah debit akaun ini.

Menyediakan Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan (ringkas)

Bagi tahun berakhir 31 Disember 2025, pendapatan hasil Kelab Rekreasi Seri Damai ialah: yuran ahli RM4,800, sewa dewan diterima RM1,200, dan untung jualan kantin RM700. Jumlah hasil = RM6,700 (kredit).

Belanja hasil ialah: gaji penyelia RM3,600, belanja utiliti RM900, belanja alat tulis RM300 dan susut nilai perabot RM500. Jumlah belanja = RM5,300 (debit).

Lebihan pendapatan = RM6,700 - RM5,300 = RM1,400. Angka lebihan RM1,400 ini dipindahkan dan ditambah kepada Dana Terkumpul dalam Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 2025.

Pelarasan yuran ahli terakru dan terdahulu

Kelab menerima yuran ahli secara tunai RM5,000 dalam tahun 2025. Terdapat yuran terakru (belum diterima) RM400 pada akhir tahun dan yuran terdahulu (diterima awal untuk 2026) RM600.

Yuran ahli untuk Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan = RM5,000 + RM400 (terakru akhir) - RM600 (terdahulu) = RM4,800. Catatan: yuran terakru RM400 ialah aset semasa; yuran terdahulu RM600 ialah liabiliti semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan.

Latihan

Nyatakan tujuan Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan disediakan oleh sesebuah kelab, dan jelaskan maksud lebihan pendapatan serta kurangan pendapatan.

Jawapan: Tujuan Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan ialah untuk menentukan sama ada aktiviti kelab bagi sesuatu tempoh perakaunan menghasilkan lebihan pendapatan atau kurangan pendapatan, dan menilai prestasi kewangan kelab. Lebihan pendapatan berlaku apabila jumlah pendapatan hasil melebihi jumlah perbelanjaan hasil bagi tempoh itu; ia ditambah kepada Dana Terkumpul. Kurangan pendapatan berlaku apabila jumlah perbelanjaan hasil melebihi jumlah pendapatan hasil; ia ditolak daripada Dana Terkumpul dalam Penyata Kedudukan Kewangan.

Kelaskan item berikut sama ada pendapatan hasil, pendapatan modal, perbelanjaan hasil atau perbelanjaan modal: (i) yuran ahli tahunan, (ii) yuran masuk seumur hidup, (iii) pembelian peralatan sukan, (iv) belanja air dan elektrik.

Jawapan: (i) Yuran ahli tahunan: pendapatan hasil, kerana berulang dan datang daripada aktiviti biasa kelab; dikreditkan ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan. (ii) Yuran masuk seumur hidup: pendapatan modal, kerana tidak berulang; ditambah kepada Dana Terkumpul dalam Penyata Kedudukan Kewangan. (iii) Pembelian peralatan sukan: perbelanjaan modal; direkod sebagai aset bukan semasa, hanya susut nilainya menjadi belanja. (iv) Belanja air dan elektrik: perbelanjaan hasil; didebitkan ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan.

Kelab Belia Harmoni mempunyai pendapatan hasil berikut bagi tahun 2025: yuran ahli RM3,600, derma kecil RM500, sewa gelanggang diterima RM900. Perbelanjaan hasil: gaji jaga RM2,000, belanja penyelenggaraan RM600, susut nilai peralatan RM400. Hitung lebihan atau kurangan pendapatan.

Jawapan: Jumlah hasil = RM3,600 + RM500 + RM900 = RM5,000 (kredit). Jumlah belanja = RM2,000 + RM600 + RM400 = RM3,000 (debit). Lebihan pendapatan = RM5,000 - RM3,000 = RM2,000. Kelab memperoleh lebihan pendapatan RM2,000, yang ditambah kepada Dana Terkumpul pada 31 Disember 2025.

Dalam tahun 2025, Kelab Seni Kreatif menerima yuran ahli tunai RM7,200. Pada 31 Disember 2025 terdapat yuran terakru RM500 dan yuran terdahulu RM800. Hitung amaun yuran ahli yang perlu dicatat dalam Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan dan nyatakan layanan bakinya.

Jawapan: Yuran ahli untuk akaun = yuran tunai diterima + yuran terakru akhir - yuran terdahulu = RM7,200 + RM500 - RM800 = RM6,900 (dikreditkan ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan). Yuran terakru RM500 dilaporkan sebagai aset semasa, manakala yuran terdahulu RM800 dilaporkan sebagai liabiliti semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 2025.

Tip peperiksaan

Istilah utama

Lebihan pendapatan: Baki apabila jumlah pendapatan hasil melebihi jumlah perbelanjaan hasil bagi tempoh itu; ditambah kepada Dana Terkumpul.
Kurangan pendapatan: Baki apabila jumlah perbelanjaan hasil melebihi jumlah pendapatan hasil; ditolak daripada Dana Terkumpul.
Pendapatan hasil: Penerimaan berulang daripada aktiviti biasa kelab, contohnya yuran ahli dan sewa dewan diterima; dikreditkan ke akaun ini.
Perbelanjaan modal: Kos memperoleh atau menambah baik aset bukan semasa; direkod sebagai aset, hanya susut nilai menjadi belanja.

Sumber: DSKP KSSM Prinsip Perakaunan Tingkatan 5

Standard Kandungan lain dalam bab ini

Kelab dan Persatuan

Standard Kandungan 15.1

Lihat

Akaun Penerimaan dan Pembayaran

Standard Kandungan 15.2

Lihat

Akaun Yuran Ahli

Standard Kandungan 15.3

Lihat

Penyata Kedudukan Kewangan Kelab dan Persatuan

Standard Kandungan 15.5

Lihat

Perlukan bantuan untuk Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan?

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Tempah Kelas Percubaan