Latihan Soalan: Perakaunan untuk Kelab dan Persatuan

Urutan kerja yang berkesan semasa berlatih

• Baca soalan dua kali dan asingkan item modal daripada item hasil dahulu. Belian peralatan, kenderaan atau perabot serta derma untuk dana khas (contohnya dana bangunan) ialah item modal; gaji, sewa, yuran dan faedah bank ialah item hasil.
• Ikut susunan yang tetap: (1) Akaun Penerimaan dan Pembayaran untuk mengesan aliran tunai, (2) Akaun Yuran Ahli untuk mendapatkan yuran semasa secara asas akruan, (3) Akaun Perdagangan bagi aktiviti berkala jika ada, (4) Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan, (5) Penyata Kedudukan Kewangan.
• Kira Dana Terkumpul pada awal tahun sebagai jumlah aset tolak jumlah liabiliti pada tarikh itu. Angka ini menjadi baki pembuka dalam bahagian ekuiti Penyata Kedudukan Kewangan, sama seperti modal bagi entiti berorientasikan keuntungan.
• Tandakan setiap angka dengan 'diterima' atau 'diperoleh': tunai yang diterima masuk ke Akaun Penerimaan dan Pembayaran, manakala hasil yang diperoleh (asas akruan) masuk ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan. Ini mengelakkan anda mencampuradukkan dua asas perakaunan.

Kesilapan lazim yang perlu dielakkan

• Meletakkan yuran belum terima dan yuran belum terperoleh pada sisi yang salah dalam Akaun Yuran Ahli. Ingat: baki pembuka yuran belum terima di debit, baki pembuka yuran belum terperoleh di kredit, dan baki penutup bertukar sisi.
• Memasukkan belian aset tetap atau derma dana khas ke dalam Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan. Item modal tidak direkodkan di situ; ia muncul dalam Penyata Kedudukan Kewangan.
• Lupa membawa baki tunai/bank pembuka ke Akaun Penerimaan dan Pembayaran, atau menganggap baki penutupnya sebagai lebihan pendapatan. Baki tunai bukan lebihan; lebihan pendapatan datang daripada Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan.
• Memindahkan jumlah tunai yuran (RM diterima) terus ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan tanpa pelarasan. Anda mesti melaraskan untuk yuran belum terima dan belum terperoleh terlebih dahulu supaya hanya yuran semasa diambil kira.

Latihan Soalan

1. Soalan 1

   Soalan 1 (Akaun Yuran Ahli). Kelab Sukan Sinar Harmoni mempunyai maklumat berikut bagi tahun berakhir 31 Disember 2025: Yuran belum terima pada 1 Januari RM300; Yuran belum terperoleh pada 1 Januari RM150; Yuran diterima sepanjang tahun RM8,400; Yuran belum terima pada 31 Disember RM450; Yuran belum terperoleh pada 31 Disember RM200; Yuran lapuk dihapus kira RM100. Sediakan Akaun Yuran Ahli dan tentukan jumlah yuran yang dipindahkan ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan.

   Jawapan

   Rujuk jadual Akaun Yuran Ahli.

   Debit: Baki b/b (belum terima) 300 + Pendapatan & Perbelanjaan (yuran semasa) 8,600 + Baki h/b (belum terperoleh) 200 = 9,100

   Kredit: Baki b/b (belum terperoleh) 150 + Bank 8,400 + Yuran lapuk 100 + Baki h/b (belum terima) 450 = 9,100

   Angka pengimbang, iaitu yuran semasa yang dipindahkan ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan = RM8,600.

   Yuran lapuk RM100 dicatat sebagai belanja berasingan dalam Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan.

2. Soalan 2

   Soalan 2 (Konsep). (a) Berdasarkan Akta Pertubuhan 1966, terangkan maksud kelab dan persatuan. (b) Nyatakan tiga sumber utama kewangan sebuah kelab dan persatuan. (c) Terangkan satu perbezaan antara matlamat penubuhan kelab dan persatuan dengan matlamat entiti yang berorientasikan keuntungan.

   Jawapan

   (a) Kelab dan persatuan ialah sebuah pertubuhan yang terdiri daripada tujuh orang ahli atau lebih yang berdaftar di bawah Akta Pertubuhan 1966, ditubuhkan untuk tujuan bersama ahli dan bukan untuk mencari keuntungan bagi diagihkan kepada ahli.

   (b) Tiga sumber kewangan: yuran ahli; derma dan sumbangan; hasil daripada aktiviti seperti jualan tiket majlis, kafe atau jualan barangan.

   (c) Matlamat kelab dan persatuan ialah memberi manfaat dan perkhidmatan kepada ahli, manakala matlamat entiti berorientasikan keuntungan ialah memaksimumkan keuntungan untuk pemilik.

3. Soalan 3

   Soalan 3 (Akaun Penerimaan dan Pembayaran). Persatuan Belia Cahaya Murni mempunyai baki tunai/bank pembuka RM1,200 pada 1 Januari 2025. Penerimaan sepanjang tahun: Yuran ahli RM8,400, Derma dana bangunan RM5,000, Jualan tiket makan malam RM2,000, Faedah bank RM60. Pembayaran: Gaji RM3,000, Belian peralatan RM4,500, Belanja makan malam RM1,500, Sewa RM1,800. Sediakan Akaun Penerimaan dan Pembayaran dan tentukan baki penutup.

   Jawapan

   Rujuk jadual Akaun Penerimaan dan Pembayaran.

   Jumlah penerimaan (termasuk baki pembuka) = 1,200 + 8,400 + 5,000 + 2,000 + 60 = RM16,660

   Jumlah pembayaran = 3,000 + 4,500 + 1,500 + 1,800 = RM10,800

   Baki penutup (baki h/b tunai/bank) = 16,660 - 10,800 = RM5,860.

   Baki ini dibawa ke tahun berikutnya, bukan lebihan pendapatan.

4. Soalan 4

   Soalan 4 (Pengasingan item). Berdasarkan data Soalan 3, kenal pasti item dalam Akaun Penerimaan dan Pembayaran yang TIDAK direkodkan dalam Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan dan berikan alasan bagi setiap satu.

   Jawapan

   Item yang tidak direkodkan dalam Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan:

   1. Baki tunai/bank pembuka RM1,200: baki aset yang dibawa masuk, bukan hasil atau belanja tahun semasa.

   2. Derma dana bangunan RM5,000: penerimaan modal untuk dana khas; ia ditunjukkan sebagai dana berasingan dalam Penyata Kedudukan Kewangan, bukan hasil biasa.

   3. Belian peralatan RM4,500: perbelanjaan modal untuk memperoleh aset bukan semasa; hanya susut nilainya (jika ada) menjadi belanja hasil.

   Item penerimaan dan pembayaran yang bersifat modal atau bukan tahun semasa dikecualikan kerana Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan hanya merekod hasil dan belanja hasil tahun semasa.

5. Soalan 5

   Soalan 5 (Akaun Perdagangan aktiviti). Kelab Rekreasi Damai mengendalikan sebuah kafe. Bagi tahun 2025: stok minuman awal RM400, belian minuman RM3,200, stok minuman akhir RM500, jualan minuman RM5,000, upah pekerja kafe RM400. (a) Kira untung atau rugi aktiviti kafe. (b) Nyatakan sama ada aktiviti mencari untung ini bertentangan dengan matlamat kelab.

   Jawapan

   (a) Kos jualan = stok awal 400 + belian 3,200 - stok akhir 500 = RM3,100.

   Untung kasar = jualan 5,000 - kos jualan 3,100 = RM1,900.

   Untung bersih kafe = untung kasar 1,900 - upah 400 = RM1,500.

   Untung kafe RM1,500 dipindahkan ke Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan sebagai hasil.

   (b) Tidak bertentangan. Kafe ialah aktiviti sampingan dan untung RM1,500 digunakan untuk membiayai aktiviti kelab bagi manfaat ahli, bukan diagihkan kepada ahli. Ia hanya bertentangan jika mencari untung menjadi motif utama penubuhan kelab.

6. Soalan 6

   Soalan 6 (Dana Terkumpul). Pada 1 Januari 2025, Kelab Seni Warisan mempunyai aset dan liabiliti berikut: Peralatan RM6,000; Stok RM400; Yuran belum terima RM300; Tunai dan bank RM1,200; Yuran belum terperoleh RM150; Pemiutang RM250. Kira Dana Terkumpul pada 1 Januari 2025.

   Jawapan

   Dana Terkumpul = Jumlah aset - Jumlah liabiliti.

   Jumlah aset = Peralatan 6,000 + Stok 400 + Yuran belum terima 300 + Tunai dan bank 1,200 = RM7,900.

   Jumlah liabiliti = Yuran belum terperoleh 150 + Pemiutang 250 = RM400.

   Dana Terkumpul = 7,900 - 400 = RM7,500.

   Dana Terkumpul berfungsi seperti modal pemilik: ia menunjukkan kepentingan bersih ahli dalam kelab, tetapi tidak boleh dikeluarkan oleh mana-mana ahli secara peribadi seperti ambilan.