Standard Kandungan 8.4

Susut nilai dan Susut nilai Terkumpul

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Huraian

Susut nilai ialah pengagihan kos sesuatu aset bukan semasa yang boleh disusut nilai secara sistematik sepanjang jangka hayat berguna aset tersebut. Ia bukan aliran keluar wang tunai, tetapi satu belanja tidak tunai yang mengiktiraf bahawa aset seperti kenderaan, jentera, lengkapan dan perabot kehilangan nilai apabila digunakan. Susut nilai terkumpul pula ialah jumlah longgokan semua belanja susut nilai yang telah dicaj ke atas aset itu dari tarikh perolehan sehingga tarikh imbangan semasa. Perbezaan pentingnya: susut nilai tahunan ialah belanja bagi satu tempoh perakaunan sahaja, manakala susut nilai terkumpul ialah himpunan susut nilai merentas beberapa tahun. Susut nilai terkumpul ialah akaun kontra aset yang mengurangkan kos aset untuk memberikan nilai buku bersih (NBB).

Terdapat beberapa sebab aset disusut nilai. Pertama, susut fizikal akibat kehausan dan koyakan semasa aset digunakan dalam operasi perniagaan. Kedua, keusangan apabila aset menjadi lapuk kerana kemunculan teknologi baharu yang lebih cekap. Ketiga, peredaran masa bagi aset yang mempunyai tempoh guna terhad seperti pajakan. Keempat, susut nilai turut menepati prinsip pemadanan, iaitu kos aset dipadankan dengan hasil yang dijana oleh aset itu sepanjang jangka hayatnya. Perlu diingat bahawa tanah biasanya tidak disusut nilai kerana jangka hayatnya dianggap tidak terhad, kecuali tanah pajakan.

Dua kaedah utama yang dipelajari ialah kaedah garis lurus dan kaedah baki berkurangan. Kaedah garis lurus mengenakan amaun susut nilai yang sama setiap tahun sepanjang jangka hayat aset. Formulanya ialah (Kos aset tolak nilai sisa/nilai skrap) dibahagi dengan jangka hayat berguna, atau peratusan tetap atas kos. Kaedah baki berkurangan pula mengenakan peratusan tetap ke atas nilai buku bersih (baki) yang semakin berkurang setiap tahun, jadi amaun susut nilai tinggi pada tahun-tahun awal dan semakin mengecil pada tahun-tahun kemudian. Kaedah garis lurus sesuai untuk aset yang menyumbang manfaat sekata seperti perabot, manakala kaedah baki berkurangan sesuai untuk aset yang lebih produktif pada tahun awal seperti kenderaan dan jentera.

Cara merekod susut nilai melibatkan catatan bergu yang sama tanpa mengira kaedah pengiraan. Pada tarikh imbangan, belanja susut nilai dicatat: Debit Belanja Susut Nilai dan Kredit Susut Nilai Terkumpul. Akaun Belanja Susut Nilai ialah akaun nominal (belanja) yang akan ditutup ke Penyata Pendapatan pada akhir tempoh, manakala akaun Susut Nilai Terkumpul ialah akaun kontra aset yang bakinya dibawa ke hadapan dan bertambah setiap tahun. Untuk mengira, pelajar mesti kenal pasti kaedah yang diberi, ambil kos atau nilai buku bersih yang betul, gunakan kadar atau formula, dan berhati-hati dengan pelarasan susut nilai bagi sebahagian tahun jika aset dibeli pada pertengahan tahun (mengikut arahan soalan).

Kesan susut nilai pada penyata kewangan ada dua bahagian. Dalam Penyata Pendapatan, belanja susut nilai tahun semasa dicatat sebagai belanja (biasanya di bawah belanja operasi/perbelanjaan), lalu mengurangkan untung bersih. Dalam Penyata Kedudukan Kewangan, di bahagian aset bukan semasa, kos aset ditunjukkan, kemudian ditolak susut nilai terkumpul sehingga tarikh imbangan untuk mendapatkan nilai buku bersih. Hanya belanja susut nilai tahun semasa masuk ke Penyata Pendapatan, tetapi seluruh susut nilai terkumpul (termasuk tahun-tahun lepas) ditolak dalam Penyata Kedudukan Kewangan. Salah faham lazim ialah menolak susut nilai terkumpul penuh dalam Penyata Pendapatan; ini salah dan mesti dielakkan.

Contoh lengkap

Kaedah Garis Lurus: Perabot Kedai Runcit Seri Maju

Kedai Runcit Seri Maju membeli perabot berkos RM50,000 pada 1 Januari 2024. Nilai sisa dianggarkan RM5,000 dan jangka hayat berguna 5 tahun. Susut nilai tahunan = (RM50,000 - RM5,000) / 5 = RM9,000 setahun.

Catatan bergu pada 31 Disember 2024: Debit Belanja Susut Nilai Perabot RM9,000; Kredit Susut Nilai Terkumpul Perabot RM9,000.

Pada 31 Disember 2025, susut nilai tahun kedua RM9,000 dicatat sekali lagi. Kini susut nilai terkumpul = RM9,000 + RM9,000 = RM18,000. Nilai buku bersih pada 31 Disember 2025 = RM50,000 - RM18,000 = RM32,000.

Kaedah Baki Berkurangan: Kenderaan Perniagaan Jaya Trans

Jaya Trans membeli sebuah van berkos RM60,000 pada 1 Januari 2024 dan menyusut nilai pada kadar 20% setahun secara baki berkurangan.

Tahun 2024: Susut nilai = RM60,000 x 20% = RM12,000. NBB = RM60,000 - RM12,000 = RM48,000.

Tahun 2025: Susut nilai = RM48,000 x 20% = RM9,600. Susut nilai terkumpul = RM12,000 + RM9,600 = RM21,600. NBB = RM60,000 - RM21,600 = RM38,400. Perhatikan amaun susut nilai berkurang daripada RM12,000 kepada RM9,600.

Kesan pada Penyata Kewangan (guna contoh Seri Maju, tahun 2025)

Dalam Penyata Pendapatan bagi tahun berakhir 31 Disember 2025: Belanja Susut Nilai Perabot RM9,000 dicatat sebagai belanja (tahun semasa sahaja), mengurangkan untung bersih.

Dalam Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 2025, bahagian Aset Bukan Semasa: Perabot (kos) RM50,000, tolak Susut Nilai Terkumpul RM18,000, sama dengan Nilai Buku Bersih RM32,000.

Ingat: hanya RM9,000 (tahun semasa) masuk Penyata Pendapatan, tetapi RM18,000 (terkumpul) ditolak dalam Penyata Kedudukan Kewangan.

Latihan

Syarikat Delima membeli sebuah mesin berkos RM80,000 pada 1 Januari 2024. Nilai sisa RM8,000 dan jangka hayat 6 tahun. Kira susut nilai tahunan menggunakan kaedah garis lurus dan nyatakan catatan bergu pada 31 Disember 2024.

Jawapan: Susut nilai tahunan = (Kos - Nilai sisa) / Jangka hayat = (RM80,000 - RM8,000) / 6 = RM72,000 / 6 = RM12,000 setahun. Catatan bergu pada 31 Disember 2024: Debit Belanja Susut Nilai Mesin RM12,000; Kredit Susut Nilai Terkumpul Mesin RM12,000. Belanja RM12,000 masuk Penyata Pendapatan.

Sebuah kenderaan berkos RM45,000 disusut nilai pada kadar 10% setahun secara baki berkurangan mulai 1 Januari 2024. Kira susut nilai bagi tahun 2024 dan 2025, serta nilai buku bersih pada 31 Disember 2025.

Jawapan: Tahun 2024: Susut nilai = RM45,000 x 10% = RM4,500. NBB = RM45,000 - RM4,500 = RM40,500. Tahun 2025: Susut nilai = RM40,500 x 10% = RM4,050. Susut nilai terkumpul = RM4,500 + RM4,050 = RM8,550. Nilai buku bersih pada 31 Disember 2025 = RM45,000 - RM8,550 = RM36,450.

Nyatakan dua sebab aset bukan semasa perlu disusut nilai dan jelaskan bagaimana susut nilai berkaitan dengan prinsip pemadanan.

Jawapan: Dua sebab: (1) Susut fizikal akibat kehausan dan koyakan semasa aset digunakan dalam operasi. (2) Keusangan apabila aset menjadi lapuk kerana teknologi baharu. Susut nilai berkaitan dengan prinsip pemadanan kerana kos aset yang digunakan untuk menjana hasil dipadankan dengan hasil bagi tempoh yang sama. Dengan mengagihkan kos aset sebagai belanja setiap tahun, untung bersih setiap tempoh mencerminkan kos sebenar penggunaan aset.

Perabot berkos RM30,000 mempunyai susut nilai terkumpul RM12,000 pada 1 Januari 2025. Susut nilai tahunan ialah RM6,000 (garis lurus). Tunjukkan bagaimana perabot dilaporkan dalam Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 2025.

Jawapan: Susut nilai terkumpul pada 31 Disember 2025 = RM12,000 (baki awal) + RM6,000 (tahun semasa) = RM18,000. Dalam Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 2025, bahagian Aset Bukan Semasa: Perabot (kos) RM30,000, tolak Susut Nilai Terkumpul RM18,000, sama dengan Nilai Buku Bersih RM12,000. Belanja susut nilai RM6,000 (tahun semasa sahaja) dilaporkan dalam Penyata Pendapatan.

Tip peperiksaan

Istilah utama

Susut nilai: Pengagihan sistematik kos aset bukan semasa ke atas jangka hayat bergunanya; satu belanja bukan tunai.
Susut nilai terkumpul: Jumlah longgokan semua susut nilai yang telah dicaj ke atas aset dari tarikh perolehan hingga tarikh imbangan; akaun kontra aset.
Kaedah garis lurus: Kaedah yang mengenakan amaun susut nilai yang sama setiap tahun sepanjang jangka hayat aset.
Kaedah baki berkurangan: Kaedah yang mengenakan peratusan tetap ke atas nilai buku bersih, menghasilkan susut nilai yang berkurang setiap tahun.

Sumber: DSKP KSSM Prinsip Perakaunan Tingkatan 4