Standard Kandungan 8.2

Pelarasan akaun nominal

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Huraian

Akaun nominal ialah akaun hasil dan akaun belanja yang direkod dalam Penyata Pendapatan bagi sesuatu tempoh perakaunan. Prinsip perakaunan akruan menghendaki hasil diiktiraf apabila diperoleh dan belanja diiktiraf apabila ditanggung, tanpa mengira sama ada wang tunai sudah diterima atau dibayar. Oleh sebab urus niaga yang direkod sepanjang tahun kadangkala berdasarkan aliran tunai, angka baki akaun nominal pada tarikh imbangan tidak semestinya menggambarkan jumlah sebenar yang tergolong dalam tempoh semasa. Justeru, pada tarikh imbangan, pelarasan akaun nominal perlu dibuat supaya hasil dan belanja yang dilaporkan tepat bagi tempoh berkenaan, selaras dengan konsep pemadanan.

Terdapat empat item pelarasan utama bagi akaun nominal. Belanja Prabayar ialah belanja yang telah dibayar untuk tempoh akan datang, contohnya insurans dibayar terlebih dahulu; ia dikira aset semasa kerana perniagaan masih berhak mendapat manfaat tersebut. Belanja Belum Bayar (belanja terakru) ialah belanja yang sudah ditanggung dalam tempoh semasa tetapi belum dijelaskan, contohnya sewa bulan terakhir yang belum dibayar; ia dikira liabiliti semasa. Hasil Belum Terima ialah hasil yang telah diperoleh dalam tempoh semasa tetapi belum diterima tunainya, contohnya komisen yang sudah patut diterima; ia dikira aset semasa. Hasil Belum Terperoleh ialah hasil yang telah diterima tunainya tetapi belum diperoleh kerana perkhidmatan belum diberi untuk tempoh berkenaan, contohnya sewa diterima terlebih dahulu; ia dikira liabiliti semasa.

Semua pelarasan direkod terlebih dahulu dalam Jurnal Am sebelum dipindahkan ke lejar. Untuk menentukan catatan bergu yang betul, kenal pasti jenis akaun pelarasan yang diwujudkan. Bagi Belanja Prabayar, debit akaun prabayar (aset) dan kredit akaun belanja berkenaan untuk mengurangkan belanja. Bagi Belanja Belum Bayar, debit akaun belanja untuk menambah belanja dan kredit akaun belanja belum bayar (liabiliti). Bagi Hasil Belum Terima, debit akaun hasil belum terima (aset) dan kredit akaun hasil untuk menambah hasil. Bagi Hasil Belum Terperoleh, debit akaun hasil untuk mengurangkan hasil dan kredit akaun hasil belum terperoleh (liabiliti). Selepas dijurnalkan, catatan dipindahkan ke lejar masing-masing dan baki terselaras akaun nominal diambil kira dalam Imbangan Duga Terselaras.

Pelarasan memberi kesan kepada dua penyata. Dalam Penyata Pendapatan, belanja prabayar ditolak daripada belanja tahun berkenaan manakala belanja belum bayar ditambah kepada belanja; hasil belum terima ditambah kepada hasil manakala hasil belum terperoleh ditolak daripada hasil. Dalam Penyata Kedudukan Kewangan, belanja prabayar dan hasil belum terima dilaporkan sebagai aset semasa, manakala belanja belum bayar dan hasil belum terperoleh dilaporkan sebagai liabiliti semasa. Jika pelarasan ini diabaikan atau dibuat dengan salah, untung bersih dan kedudukan kewangan perniagaan akan tersalah nyata.

Untuk standard ini, pelajar perlu banyak berlatih mengenal pasti sama ada sesuatu item ialah pelarasan hasil atau belanja, dan sama ada ia menambah atau mengurangkan angka asal. Satu cara yang berkesan ialah membina 'akaun T' bagi item berkenaan untuk melihat baki b/b (bawa bawah) yang menjadi aset atau liabiliti pada tarikh imbangan. Pemahaman yang kukuh tentang konsep akruan dan pemadanan membantu pelajar menjawab soalan pelarasan walaupun bentuk soalan berbeza.

Contoh lengkap

Belanja Prabayar dan Belanja Belum Bayar, Perniagaan Maju Jaya

Pada 31 Disember 2025, akaun Insurans dalam lejar Perniagaan Maju Jaya menunjukkan baki debit RM2,400 iaitu insurans dibayar untuk setahun bermula 1 April 2025. Ini bermakna 3 bulan (Januari–Mac 2026) berjumlah RM600 ialah insurans prabayar untuk tahun hadapan.

Catatan Jurnal Am: Debit Insurans Prabayar RM600; Kredit Insurans RM600 (merekod insurans prabayar pada tarikh imbangan). Dalam akaun Insurans (lejar), kredit RM600 mengurangkan baki, jadi belanja bersih tahun 2025 sebanyak RM1,800 dipindahkan ke Penyata Pendapatan.

Kes belanja belum bayar: Sewa kedai RM500 sebulan; sehingga 31 Disember 2025 hanya 11 bulan dibayar (RM5,500), maka sewa bulan Disember RM500 belum dibayar. Catatan Jurnal Am: Debit Sewa RM500; Kredit Sewa Belum Bayar RM500. Belanja Sewa dalam Penyata Pendapatan menjadi RM6,000.

Kesan: Penyata Pendapatan, Insurans RM1,800 (dikurangkan), Sewa RM6,000 (ditambah). Penyata Kedudukan Kewangan, Insurans Prabayar RM600 (aset semasa), Sewa Belum Bayar RM500 (liabiliti semasa).

Hasil Belum Terima, Perniagaan Seri Wangi

Perniagaan Seri Wangi berhak menerima komisen RM300 sebulan. Sepanjang tahun 2025 hanya RM3,300 (11 bulan) diterima; komisen bulan Disember RM300 masih belum diterima tetapi sudah diperoleh.

Catatan Jurnal Am: Debit Komisen Belum Terima RM300; Kredit Komisen Diterima RM300. Dalam lejar, akaun Komisen Diterima menunjukkan jumlah terselaras RM3,600 yang dipindahkan ke Penyata Pendapatan sebagai hasil.

Kesan: Penyata Pendapatan, Komisen Diterima RM3,600 (ditambah RM300). Penyata Kedudukan Kewangan, Komisen Belum Terima RM300 disenaraikan sebagai aset semasa.

Hasil Belum Terperoleh, Perniagaan Indah Permai

Perniagaan Indah Permai menyewakan ruang stor pada kadar RM400 sebulan. Pada tahun 2025, sebanyak RM5,600 telah diterima, termasuk RM800 (2 bulan: Januari–Februari 2026) yang diterima terlebih dahulu dan belum diperoleh.

Catatan Jurnal Am: Debit Sewa Diterima RM800; Kredit Sewa Diterima Belum Terperoleh RM800. Baki terselaras Sewa Diterima, iaitu RM4,800, dipindahkan ke Penyata Pendapatan.

Kesan: Penyata Pendapatan, Sewa Diterima RM4,800 (dikurangkan RM800). Penyata Kedudukan Kewangan, Sewa Diterima Belum Terperoleh RM800 disenaraikan sebagai liabiliti semasa.

Latihan

Pada 31 Disember 2025, akaun Kadar Bayaran menunjukkan baki debit RM3,600. Daripada jumlah ini, RM900 ialah bayaran untuk tempoh Januari hingga Mac 2026. Tunjukkan catatan Jurnal Am dan nyatakan kesan pada kedua-dua Penyata Kewangan.

Jawapan: RM900 ialah belanja prabayar. Catatan Jurnal Am: Debit Kadar Bayaran Prabayar RM900; Kredit Kadar Bayaran RM900. Kesan: Penyata Pendapatan, belanja Kadar Bayaran dikurangkan kepada RM2,700 (RM3,600 - RM900). Penyata Kedudukan Kewangan, Kadar Bayaran Prabayar RM900 disenaraikan sebagai aset semasa.

Gaji pekerja ialah RM1,500 sebulan. Sehingga tarikh imbangan 31 Disember 2025, gaji bulan Disember masih belum dibayar. Buat catatan Jurnal Am dan terangkan kesannya.

Jawapan: Gaji bulan Disember RM1,500 ialah belanja belum bayar (terakru). Catatan Jurnal Am: Debit Gaji RM1,500; Kredit Gaji Belum Bayar RM1,500. Kesan: Penyata Pendapatan, belanja Gaji ditambah RM1,500 supaya gaji bagi 12 bulan penuh diambil kira. Penyata Kedudukan Kewangan, Gaji Belum Bayar RM1,500 disenaraikan sebagai liabiliti semasa.

Sebuah perniagaan menerima faedah simpanan RM200 sebulan. Sepanjang tahun 2025 hanya RM2,200 diterima. Rekod pelarasan dalam Jurnal Am dan nyatakan kesan pada Penyata Kewangan.

Jawapan: Faedah setahun sepatutnya RM2,400 (RM200 x 12), tetapi hanya RM2,200 diterima, jadi RM200 ialah hasil belum terima. Catatan Jurnal Am: Debit Faedah Belum Terima RM200; Kredit Faedah Diterima RM200. Kesan: Penyata Pendapatan, Faedah Diterima ditambah menjadi RM2,400. Penyata Kedudukan Kewangan, Faedah Belum Terima RM200 disenaraikan sebagai aset semasa.

Akaun Komisen Diterima menunjukkan baki kredit RM4,200 pada 31 Disember 2025. Daripada jumlah ini, RM600 diterima terlebih dahulu untuk perkhidmatan tahun 2026. Tunjukkan catatan Jurnal Am dan kesan pada Penyata Kewangan.

Jawapan: RM600 ialah hasil belum terperoleh. Catatan Jurnal Am: Debit Komisen Diterima RM600; Kredit Komisen Diterima Belum Terperoleh RM600. Kesan: Penyata Pendapatan, Komisen Diterima dikurangkan kepada RM3,600 (RM4,200 - RM600). Penyata Kedudukan Kewangan, Komisen Diterima Belum Terperoleh RM600 disenaraikan sebagai liabiliti semasa.

Tip peperiksaan

Ingat kedudukan aset/liabiliti: Prabayar dan Belum Terima ialah aset semasa; Belum Bayar dan Belum Terperoleh ialah liabiliti semasa. Ini membantu anda meletakkan item dengan betul dalam Penyata Kedudukan Kewangan.
Guna hukum arah: pelarasan yang menambah belanja/hasil didebit atau dikredit pada akaun nominal berkenaan, manakala akaun pelarasan (aset/liabiliti) sentiasa mengambil kedudukan bertentangan. Semak baki sebelum memindahkannya ke penyata.
Baca ayat soalan dengan teliti: 'dibayar terlebih dahulu' dan 'diterima terlebih dahulu' menandakan prabayar/belum terperoleh, manakala 'masih belum' menandakan belum bayar/belum terima. Salah tafsir ayat menyebabkan catatan bergu terbalik.
Sentiasa mulakan dengan Jurnal Am yang lengkap (debit, kredit, jumlah, catatan ringkas) sebelum memindahkannya ke lejar, kerana markah sering diberi untuk catatan jurnal yang betul dan konsisten dengan penyata.

Istilah utama

Belanja Prabayar: Belanja yang telah dibayar untuk tempoh akan datang; dilaporkan sebagai aset semasa pada tarikh imbangan.
Belanja Belum Bayar: Belanja yang telah ditanggung dalam tempoh semasa tetapi belum dijelaskan; dilaporkan sebagai liabiliti semasa.
Hasil Belum Terima: Hasil yang telah diperoleh dalam tempoh semasa tetapi belum diterima tunainya; dilaporkan sebagai aset semasa.
Hasil Belum Terperoleh: Hasil yang telah diterima tunainya tetapi belum diperoleh; dilaporkan sebagai liabiliti semasa.

Sumber: DSKP KSSM Prinsip Perakaunan Tingkatan 4