Standard Kandungan 8.1

Perakaunan asas tunai dan asas akruan serta jenis-jenis pelarasan

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Huraian

Terdapat dua asas perakaunan yang boleh digunakan untuk mencatat urus niaga sesebuah perniagaan, iaitu asas tunai dan asas akruan. Di bawah asas tunai, hasil hanya diiktiraf apabila wang tunai diterima, manakala belanja hanya diiktiraf apabila wang tunai dibayar, tanpa mengambil kira tempoh urus niaga itu berlaku. Asas tunai mudah dan sering digunakan oleh perniagaan yang sangat kecil, tetapi ia tidak memberikan gambaran sebenar prestasi perniagaan kerana hasil dan belanja tidak dipadankan dengan tempoh yang betul.

Di bawah asas akruan, hasil diiktiraf apabila ia diperoleh dan belanja diiktiraf apabila ia ditanggung dalam sesuatu tempoh perakaunan, tidak kira sama ada wang tunai sudah diterima atau dibayar ataupun belum. Milikan tunggal wajib menyediakan penyata kewangan berasaskan asas akruan supaya untung atau rugi yang dilaporkan menggambarkan prestasi sebenar bagi tempoh berkenaan. Asas akruan berpandukan konsep pemadanan, iaitu belanja bagi sesuatu tempoh mesti dipadankan dengan hasil yang diperoleh dalam tempoh yang sama.

Pelarasan bermaksud pindaan atau penyesuaian yang dibuat kepada rekod perakaunan pada tarikh imbangan (tarikh akhir tempoh perakaunan) supaya angka hasil dan belanja yang dilaporkan tepat bagi tempoh itu sahaja. Semasa tahun berjalan, sesetengah belanja dan hasil dicatat mengikut jumlah yang dibayar atau diterima secara tunai. Pada hujung tempoh, jumlah ini mungkin lebih atau kurang daripada jumlah yang sepatutnya dikenakan bagi tempoh tersebut, maka pelarasan diperlukan untuk membetulkannya sebelum penyata kewangan disediakan.

Antara jenis pelarasan pada tarikh imbangan ialah belanja terakru (belanja yang telah ditanggung tetapi belum dibayar), belanja terdahulu (belanja yang telah dibayar untuk tempoh akan datang), hasil terakru (hasil yang telah diperoleh tetapi belum diterima), hasil terdahulu atau hasil diterima terdahulu (hasil yang telah diterima untuk tempoh akan datang), susut nilai aset bukan semasa, hutang lapuk, hutang lapuk terpulih, peruntukan hutang ragu, dan inventori akhir. Setiap pelarasan ini mempunyai catatan bergu tersendiri yang menyesuaikan akaun berkaitan.

Pelarasan diperlukan untuk mematuhi asas akruan, konsep pemadanan dan konsep berjaga-jaga supaya penyata kewangan memberikan gambaran yang benar dan saksama. Pelarasan memberi kesan kepada dua penyata: ia mengubah angka belanja dan hasil dalam Penyata Pendapatan (lalu mengubah untung bersih), dan ia mewujudkan aset semasa (contohnya belanja terdahulu, hasil terakru) atau liabiliti semasa (contohnya belanja terakru, hasil terdahulu) dalam Penyata Kedudukan Kewangan. Tanpa pelarasan, untung bersih dan kedudukan kewangan yang dilaporkan akan tersalah nyata.

Contoh lengkap

Belanja terakru: sewa kedai Restoran Selera Kampung

Restoran Selera Kampung menyewa premis pada kadar RM1,200 sebulan, jadi belanja sewa setahun sepatutnya ialah RM14,400. Sepanjang tahun berakhir 31 Disember 2024, perniagaan hanya membayar RM13,200 (11 bulan). Baki satu bulan iaitu RM1,200 masih belum dibayar pada tarikh imbangan.

Pelarasan belanja terakru: Debit Belanja Sewa RM1,200; Kredit Sewa Terakru RM1,200.

Kesan: Dalam Penyata Pendapatan, belanja sewa yang ditolak ialah RM14,400 (RM13,200 + RM1,200), bukan RM13,200. Dalam Penyata Kedudukan Kewangan, Sewa Terakru RM1,200 ditunjukkan sebagai liabiliti semasa kerana ia hutang perniagaan yang belum dibayar.

Belanja terdahulu: insurans Perniagaan Indah Enterprise

Pada 1 Julai 2024 Perniagaan Indah Enterprise membayar premium insurans RM3,600 untuk tempoh setahun (1 Julai 2024 hingga 30 Jun 2025). Pada tarikh imbangan 31 Disember 2024, hanya 6 bulan (RM1,800) tergolong dalam tempoh semasa; baki 6 bulan lagi (RM1,800) ialah bagi tahun hadapan.

Pelarasan belanja terdahulu: Debit Insurans Terdahulu RM1,800; Kredit Belanja Insurans RM1,800.

Kesan: Belanja insurans yang ditolak dalam Penyata Pendapatan ialah RM1,800 sahaja. Insurans Terdahulu RM1,800 ditunjukkan sebagai aset semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan kerana ia manfaat yang belum digunakan.

Hasil terdahulu: sewa diterima oleh Perniagaan Maju Jaya

Perniagaan Maju Jaya menyewakan sebahagian ruang kedainya dan menerima sewa RM6,000 pada tahun berakhir 31 Disember 2024. Daripada jumlah itu, RM1,000 ialah sewa bagi bulan Januari 2025 yang dibayar lebih awal oleh penyewa.

Pelarasan hasil terdahulu: Debit Hasil Sewa RM1,000; Kredit Sewa Diterima Terdahulu RM1,000.

Kesan: Hasil sewa yang diiktiraf dalam Penyata Pendapatan berkurang kepada RM5,000. Sewa Diterima Terdahulu RM1,000 ditunjukkan sebagai liabiliti semasa kerana perniagaan berhutang perkhidmatan (ruang sewa) untuk tempoh akan datang.

Latihan

Terangkan perbezaan antara asas tunai dan asas akruan, dan nyatakan asas manakah yang digunakan untuk menyediakan penyata kewangan milikan tunggal.

Jawapan: Asas tunai mengiktiraf hasil hanya apabila wang tunai diterima dan belanja hanya apabila wang tunai dibayar, tanpa mengira bila urus niaga itu berlaku. Asas akruan pula mengiktiraf hasil apabila diperoleh dan belanja apabila ditanggung dalam tempoh perakaunan, tidak kira sama ada wang telah diterima atau dibayar. Penyata kewangan milikan tunggal disediakan menggunakan asas akruan kerana ia berpandukan konsep pemadanan dan memberikan gambaran yang benar dan saksama tentang untung atau rugi serta kedudukan kewangan sebenar perniagaan.

Pada 31 Disember 2024, gaji pekerja Perniagaan Ceria berjumlah RM2,000 masih belum dibayar. Nyatakan jenis pelarasan, catatan bergu, dan kesannya terhadap penyata kewangan.

Jawapan: Jenis pelarasan: belanja terakru (gaji terakru). Catatan bergu: Debit Belanja Gaji RM2,000; Kredit Gaji Terakru RM2,000. Kesan: Belanja gaji dalam Penyata Pendapatan bertambah RM2,000 sekali gus mengurangkan untung bersih. Gaji Terakru RM2,000 ditunjukkan sebagai liabiliti semasa dalam Penyata Kedudukan Kewangan kerana ia amaun yang masih terhutang oleh perniagaan pada tarikh imbangan.

Perniagaan Setia membayar sewa RM4,800 untuk tempoh 1 Oktober 2024 hingga 30 September 2025. Tahun kewangan berakhir 31 Disember 2024. Kira belanja sewa untuk tahun 2024 dan buat pelarasan yang perlu.

Jawapan: Tempoh yang tergolong dalam tahun 2024 ialah 3 bulan (Oktober hingga Disember). Kadar sebulan = RM4,800 / 12 = RM400. Belanja sewa untuk 2024 = RM400 x 3 = RM1,200. Baki 9 bulan (RM400 x 9 = RM3,600) ialah belanja terdahulu bagi 2025. Pelarasan: Debit Sewa Terdahulu RM3,600; Kredit Belanja Sewa RM3,600. Belanja sewa dalam Penyata Pendapatan ialah RM1,200, manakala Sewa Terdahulu RM3,600 ditunjukkan sebagai aset semasa.

Nyatakan tiga sebab pelarasan diperlukan pada tarikh imbangan sebelum penyata kewangan disediakan.

Jawapan: Pertama, untuk mematuhi asas akruan dan konsep pemadanan supaya belanja dipadankan dengan hasil bagi tempoh yang sama. Kedua, untuk memastikan untung bersih atau rugi bersih yang dilaporkan tepat dan tidak tersalah nyata. Ketiga, untuk memastikan aset, liabiliti dan ekuiti dalam Penyata Kedudukan Kewangan dinyatakan pada nilai yang betul, contohnya dengan mewujudkan aset semasa seperti belanja terdahulu atau liabiliti semasa seperti belanja terakru, supaya penyata memberikan gambaran benar dan saksama.

Tip peperiksaan

Istilah utama

Asas akruan: Asas perakaunan yang mengiktiraf hasil apabila diperoleh dan belanja apabila ditanggung, tanpa mengira penerimaan atau pembayaran tunai.
Pelarasan: Pindaan yang dibuat kepada rekod pada tarikh imbangan supaya angka hasil dan belanja tepat bagi tempoh berkenaan.
Belanja terakru: Belanja yang telah ditanggung dalam tempoh semasa tetapi belum dibayar; dicatat sebagai liabiliti semasa.
Hasil terdahulu: Hasil yang telah diterima tetapi tergolong untuk tempoh akan datang; dicatat sebagai liabiliti semasa.

Sumber: DSKP KSSM Prinsip Perakaunan Tingkatan 4