Tingkatan 4 · Bab 5

Lejar

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

14 jam pengajaran

Apa yang diliputi bab ini

Bab 5 Tingkatan 4, Lejar, menunjukkan cara catatan dalam jurnal dikumpulkan mengikut akaun masing-masing. Selepas anda belajar mengenal pasti urus niaga dan membuat catatan pertama dalam jurnal, lejar ialah tempat setiap catatan itu dipindahkan. Lejar ialah buku akaun utama yang mengandungi semua akaun perniagaan: akaun aset, liabiliti, ekuiti pemilik, hasil dan belanja. Setiap akaun mempunyai ruang khas untuk merekod kesan setiap urus niaga, jadi baki setiap akaun boleh diketahui pada bila-bila masa.

Bab ini merangkumi tiga Standard Kandungan yang saling berkait: konsep lejar itu sendiri (5.1), sistem catatan bergu yang menjadi asas setiap catatan (5.2), dan akaun kawalan yang bertindak sebagai akaun ringkasan untuk menyemak ketepatan lejar subsidiari (5.3). Anda perlu faham bahawa setiap urus niaga menyentuh sekurang-kurangnya dua akaun, satu didebit dan satu dikredit, dan jumlah debit mesti sentiasa sama dengan jumlah kredit. Inilah prinsip catatan bergu yang menjadikan perakaunan tepat dan boleh disemak.

Dalam kitaran perakaunan, lejar berada tepat selepas jurnal dan sebelum imbangan duga. Urutannya ialah: dokumen sumber, jurnal, lejar, imbangan duga, kemudian penyata kewangan. Jika catatan lejar anda salah, imbangan duga mungkin tidak seimbang dan penyata pendapatan serta penyata kedudukan kewangan akan tersalah. Jadi, anda perlu faham Bab 5 sebelum menjawab soalan akaun akhir. Bab ini juga membina kemahiran teknikal yang diuji berulang kali dalam SPM: memindahkan catatan (mengepos), mengimbangkan akaun dan membaca baki.

Standard Kandungan

5.1 Lejar

Standard Pembelajaran (teks rasmi DSKP)

5.1.1Menerangkan tujuan penyediaan lejar
5.1.2Menerangkan fungsi setiap lejar: (i) Lejar Am (ii) Lejar Khas (Subsidiari)
5.1.3Menerangkan format lejar dalam bentuk ’T’ dan berlajur
5.1.4Mengklasifikasi akaun-akaun mengikut kumpulan akaun: (i) Akaun Nyata (ii) Akaun Nominal

5.2 Sistem Catatan Bergu

Standard Pembelajaran (teks rasmi DSKP)

5.2.1Menerangkan maksud Sistem Catatan Bergu
5.2.2Menunjukkan bahagian debit dan kredit pada akaun lejar
5.2.3Menerangkan peraturan merekod dengan contoh urus niaga
5.2.4Mengenal pasti akaun-akaun yang terlibat bagi sesuatu urus niaga
5.2.5Merekod urus niaga berdasarkan penyataan urus niaga
5.2.6Mengimbangkan akaun-akaun dalam lejar
5.2.7Menyatakan baki normal bagi aset, liabiliti, ekuiti pemilik, hasil dan belanja
5.2.8Memindahkan catatan dari Buku Catatan Pertama ke akaun-akaun dalam lejar am dan lejar khas secara manual atau dengan menggunakan aplikasi TMK
5.2.9Membincangkan kesan dan akibat sekiranya Sistem Catatan Bergu tidak digunakan dalam merekod urus niaga perniagaan

5.3 Akaun Kawalan

Standard Pembelajaran (teks rasmi DSKP)

5.3.2Mengenalpasti Buku Catatan Pertama sebagai sumber maklumat kepada penyediaan Akaun Kawalan
5.3.3Menyediakan Akaun Kawalan secara manual atau menggunakan aplikasi TMK berdasarkan: (i) belian kredit dan jualan kredit (ii) penerimaan dan pembayaran (iii) diskaun tunai (iv) pulangan (v) hutang lapuk (vi) cek tak laku dan diskaun dibatalkan (vii) faedah atas akaun lewat bayar
5.3.4Menerangkan sebab-sebab Akaun Kawalan Belum Terima dan Akaun Kawalan Belum Bayar boleh berbaki minoriti
5.3.5Menerangkan dengan contoh situasi di mana seorang penghutang juga merupakan seorang pemiutang bagi entiti perniagaan dan dihubung kaitkan dengan Catatan Kontra
5.3.6Menerangkan implikasi sekiranya Akaun Kawalan tidak disediakan dengan menggunakan contoh berkaitan

Sumber: DSKP KSSM Prinsip Perakaunan Tingkatan 4

Idea utama bab ini

Apa itu lejar dan mengapa ia dibahagikan

Lejar ialah buku akaun utama yang menyimpan semua akaun sebuah perniagaan. Setiap akaun, contohnya Akaun Tunai, Akaun Jualan, Akaun Sewa, mempunyai halaman atau ruang tersendiri. Tujuannya supaya semua kesan urus niaga yang berkaitan dengan satu perkara dikumpulkan di satu tempat, dan kita boleh terus tahu bakinya.

Dalam amalan, lejar sering dibahagikan kepada tiga: Lejar Am (semua akaun kecuali penghutang dan pemiutang), Lejar Jualan atau Lejar Penghutang (akaun setiap penghutang secara individu), dan Lejar Belian atau Lejar Pemiutang (akaun setiap pemiutang). Pembahagian ini memudahkan kerja dan membolehkan lebih daripada seorang kerani bekerja serentak.

Contoh ringkas: apabila Perniagaan Maju menjual barang secara kredit RM800 kepada Ali, catatan dibuat dalam Akaun Ali di dalam Lejar Jualan (didebit RM800), manakala Akaun Jualan di dalam Lejar Am dikredit RM800.

Format akaun: akaun T dan lajur baki berjalan

Bentuk akaun yang paling asas ialah akaun T. Sebelah kiri ialah debit, sebelah kanan ialah kredit. Setiap catatan mengandungi tarikh, butir (nama akaun bertentangan), folio, dan amaun. Nama akaun bertentangan bermaksud akaun lain yang terlibat dalam catatan bergu yang sama.

Format kedua ialah format tiga lajur atau baki berjalan, yang mempunyai lajur Debit, Kredit dan Baki. Selepas setiap urus niaga, baki baharu dikira terus. Format ini lebih kemas dan digunakan dalam sistem berkomputer, tetapi di peringkat SPM akaun T lebih kerap digunakan untuk latihan.

Contoh Akaun Tunai dalam bentuk akaun T: Debit, 1 Mei Modal RM5,000; Kredit, 3 Mei Belian RM1,200. Selepas diimbang, baki debit ialah RM3,800 kerana aset seperti tunai biasanya berbaki debit.

Prinsip catatan bergu: setiap urus niaga ada dua kesan

Sistem catatan bergu berdasarkan konsep dwiaspek: setiap urus niaga mempunyai dua kesan yang sama nilai tetapi bertentangan. Satu akaun didebit dan satu akaun dikredit dengan amaun yang sama. Jumlah debit mesti sentiasa sama dengan jumlah kredit.

Inilah sebab persamaan perakaunan (Aset = Liabiliti + Ekuiti) sentiasa kekal seimbang. Setiap catatan menjaga keseimbangan itu. Jika anda hanya membuat satu sisi catatan, sistem akan pincang dan imbangan duga tidak akan seimbang.

Contoh: Pemilik memasukkan wang tunai RM10,000 sebagai modal. Kesan pertama, aset tunai bertambah, jadi Debit Akaun Tunai RM10,000. Kesan kedua, ekuiti pemilik bertambah, jadi Kredit Akaun Modal RM10,000. Dua akaun, satu didebit satu dikredit, amaun sama.

Peraturan debit dan kredit mengikut jenis akaun

Untuk tahu akaun mana didebit dan mana dikredit, hafal peraturan ini. Aset dan belanja: bertambah di debit, berkurang di kredit, dan berbaki debit. Liabiliti, ekuiti dan hasil: bertambah di kredit, berkurang di debit, dan berbaki kredit.

Cara mudah untuk mengingat: aset dan belanja bersifat debit. Apabila tunai (aset) bertambah, ia didebit. Apabila sewa (belanja) dibayar, Akaun Sewa didebit. Apabila jualan (hasil) berlaku, Akaun Jualan dikredit. Apabila pinjaman (liabiliti) diterima, Akaun Pinjaman dikredit.

Contoh: Perniagaan membayar gaji RM1,500 secara tunai. Belanja gaji bertambah, jadi Debit Akaun Gaji RM1,500. Aset tunai berkurang, jadi Kredit Akaun Tunai RM1,500.

Mengepos dari jurnal ke lejar

Mengepos ialah proses memindahkan catatan dari jurnal ke akaun-akaun berkaitan di dalam lejar. Amaun debit dalam jurnal dipindahkan ke sebelah debit akaun berkenaan, dan amaun kredit ke sebelah kredit akaun yang satu lagi.

Semasa mengepos, butir yang ditulis dalam akaun ialah nama akaun bertentangan, bukan nama akaun itu sendiri. Nombor folio pula digunakan untuk merujuk silang antara jurnal dan lejar supaya mudah disemak.

Contoh: Jurnal mencatat Debit Belian RM600, Kredit Akaun Kedai Runcit Aman RM600 (belian kredit). Di lejar, dalam Akaun Belian tulis di debit 'Kedai Runcit Aman RM600', dan dalam Akaun Kedai Runcit Aman tulis di kredit 'Belian RM600'.

Mengimbangkan akaun: baki h/b dan baki b/b

Pada akhir tempoh, setiap akaun diimbangkan untuk mendapatkan bakinya. Jumlahkan kedua-dua belah. Cari beza antara sebelah yang lebih besar dan yang lebih kecil. Beza itu dimasukkan di sebelah yang lebih kecil sebagai 'Baki h/b' (baki hantar bawah) supaya jumlah kedua-dua belah sama. Kemudian baki yang sama dibawa turun sebagai 'Baki b/b' (baki bawa bawah) di sebelah bertentangan untuk memulakan tempoh baharu.

Baki h/b ialah baki penutup tempoh semasa; baki b/b ialah baki pembukaan tempoh berikutnya. Akaun aset dan belanja berbaki debit; akaun liabiliti, ekuiti dan hasil berbaki kredit.

Contoh: Akaun Tunai, jumlah debit RM8,000, jumlah kredit RM5,200. Beza RM2,800 dicatat di kredit sebagai Baki h/b, kemudian dibawa turun di debit sebagai Baki b/b RM2,800. Baki debit ini bermakna perniagaan ada tunai RM2,800.

Akaun kawalan: akaun ringkasan untuk penghutang dan pemiutang

Akaun kawalan ialah satu akaun yang meringkaskan keseluruhan jumlah bagi banyak akaun individu dalam lejar subsidiari. Dua yang utama ialah Akaun Kawalan Penghutang (meringkaskan semua akaun penghutang dari Lejar Jualan) dan Akaun Kawalan Pemiutang (meringkaskan semua akaun pemiutang dari Lejar Belian).

Baki Akaun Kawalan Penghutang sepatutnya sama dengan jumlah semua baki individu penghutang. Begitu juga bagi pemiutang. Jika sama, lejar subsidiari itu kemungkinan besar betul. Jika berbeza, ada kesilapan yang perlu dicari.

Contoh Akaun Kawalan Penghutang: Baki b/b RM3,000 (debit); tambah Jualan Kredit RM7,000 (debit); tolak Tunai/Bank diterima RM6,000 (kredit) dan Diskaun Diberi RM200 (kredit); baki h/b RM3,800 di sebelah kredit, dibawa turun RM3,800 di debit.

Isi kandungan akaun kawalan penghutang dan pemiutang

Dalam Akaun Kawalan Penghutang, sebelah debit biasanya mengandungi baki b/b penghutang, jualan kredit, dan faedah dikenakan atas akaun tertunggak atau cek tak laku. Sebelah kredit mengandungi tunai/bank diterima daripada penghutang, diskaun diberi, pulangan masuk (pulangan jualan), dan hutang lapuk yang dihapus kira.

Dalam Akaun Kawalan Pemiutang, sebelah kredit biasanya mengandungi baki b/b pemiutang dan belian kredit. Sebelah debit mengandungi tunai/bank dibayar kepada pemiutang, diskaun diterima, dan pulangan keluar (pulangan belian).

Contoh Akaun Kawalan Pemiutang: Baki b/b RM4,500 (kredit); tambah Belian Kredit RM9,000 (kredit); tolak Bank dibayar RM8,000 (debit), Diskaun Diterima RM300 (debit), dan Pulangan Keluar RM200 (debit); baki h/b RM5,000.

Kegunaan akaun kawalan dan langkah seterusnya

Akaun kawalan memberi beberapa manfaat: ia mengesan kesilapan dengan cepat kerana baki kawalan boleh dibandingkan dengan jumlah lejar subsidiari; ia membolehkan penyata kewangan disediakan dengan pantas menggunakan baki ringkasan; dan ia menyediakan semakan dalaman kerana kerani lejar subsidiari dan kerani akaun kawalan biasanya berbeza orang.

Namun, akaun kawalan tidak dapat mengesan semua kesilapan: kesilapan seperti tersalah akaun individu atau kesilapan saling imbang boleh terlepas. Walaupun begitu, ia tetap alat kawalan yang berguna dalam sistem lejar.

Langkah seterusnya selepas menguasai lejar ialah menyediakan imbangan duga daripada baki-baki setiap akaun, kemudian bergerak ke penyata pendapatan dan penyata kedudukan kewangan. Pastikan setiap baki lejar tepat kerana ia menjadi input terus kepada imbangan duga; satu baki lejar yang salah akan menjadikan seluruh imbangan duga tidak seimbang dan menyukarkan anda mengesan puncanya.

Kesilapan lazim

Pelan belajar bab ini

Mula dengan menghafal peraturan asas debit dan kredit: aset dan belanja berbaki debit; liabiliti, ekuiti dan hasil berbaki kredit. Tulis peraturan ini dan uji diri sehingga anda boleh menjawab dengan pantas.
Latih menganalisis urus niaga: bagi setiap urus niaga, tanya akaun mana yang terlibat, apa jenisnya, sama ada ia bertambah atau berkurang, dan dengan itu sama ada ia didebit atau dikredit. Buat 20 urus niaga contoh setiap hari.
Latih mengepos dari jurnal ke lejar dan menulis butir dengan betul (nama akaun bertentangan, tarikh, folio, amaun). Semak jumlah debit sama dengan jumlah kredit.
Kuasai teknik mengimbang akaun: jumlahkan dua belah, cari beza, letak Baki h/b di sebelah kecil, bawa turun sebagai Baki b/b. Ulang sehingga tiada kesilapan letak.
Bina Akaun Kawalan Penghutang dan Akaun Kawalan Pemiutang dari data ringkas: pastikan anda hafal item sebelah debit dan kredit bagi setiap satu.
Semak silang: bandingkan baki akaun kawalan dengan jumlah baki lejar subsidiari untuk memahami cara kesilapan dikesan.
Selesaikan soalan tahun-tahun lepas mengenai lejar dan akaun kawalan dalam masa terhad, kemudian semak jawapan dan catat setiap kesilapan berulang untuk dibaiki.

Soalan lazim

Apakah perbezaan antara jurnal dengan lejar?

Jurnal ialah buku catatan pertama yang merekodkan urus niaga mengikut urutan tarikh, lengkap dengan catatan debit dan kredit. Lejar pula ialah buku akaun utama yang mengumpulkan catatan itu mengikut akaun masing-masing supaya baki setiap akaun boleh diketahui. Urutannya: dokumen sumber, jurnal, kemudian lejar.

Bagaimana saya tahu akaun mana perlu didebit atau dikredit?

Kenal pasti jenis akaun. Aset dan belanja bertambah di debit; liabiliti, ekuiti dan hasil bertambah di kredit. Contohnya, menerima tunai bermakna aset bertambah, jadi Debit Akaun Tunai; membayar sewa bermakna belanja bertambah, jadi Debit Akaun Sewa dan Kredit Akaun Tunai.

Apa itu Baki h/b dan Baki b/b?

Baki h/b (baki hantar bawah) ialah baki penutup yang dimasukkan semasa mengimbang akaun untuk menyeimbangkan kedua-dua belah. Baki b/b (baki bawa bawah) ialah baki yang sama yang dibawa turun ke sebelah bertentangan untuk memulakan tempoh baharu, dan menjadi baki pembukaan.

Mengapakah akaun kawalan penting?

Akaun kawalan meringkaskan jumlah semua akaun penghutang atau pemiutang. Ia membolehkan kesilapan dikesan dengan cepat kerana bakinya boleh dibandingkan dengan jumlah baki lejar subsidiari, mempercepat penyediaan penyata kewangan, dan menyediakan semakan dalaman. Namun, ia tidak dapat mengesan semua jenis kesilapan.

Adakah lejar penting dalam SPM Prinsip Perakaunan?

Lejar, catatan bergu dan akaun kawalan ialah kemahiran teras yang menyokong hampir semua topik lain, termasuk imbangan duga dan akaun akhir. Bab ini penting kerana satu kesilapan lejar boleh menjejaskan seluruh jawapan anda. Fokus pada ketepatan catatan dan latihan berterusan.

Bolehkah saya mendapat bimbingan yang lebih fokus untuk bab ini?

Boleh. Guru berpengalaman kami mengajar secara 1-ke-1 dalam talian, dari RM50/jam; kelas percubaan sejam juga berbayar pada kadar guru. Hubungi WhatsApp untuk kadar tepat. Bimbingan ini membantu anda berlatih dengan lebih terarah.

Bahan pembelajaran untuk bab ini

Bab lain

Pengenalan kepada Perakaunan

Bab 1

Lihat

Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan

Bab 2

Lihat

Dokumen Perniagaan sebagai Sumber Maklumat

Bab 3

Lihat

Buku Catatan Pertama

Bab 4

Lihat

Imbangan Duga

Bab 6

Lihat

Penyata Kewangan Milikan Tunggal tanpa Pelarasan

Bab 7

Lihat

Pelarasan pada Tarikh Imbangan dan Penyediaan Penyata Kewangan Milikan Tunggal

Bab 8

Lihat

Pembetulan Kesilapan

Bab 9

Lihat

Semua bab →

Perlukan bantuan untuk Lejar?

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama · dari RM50/jam

Tempah Kelas Percubaan